Zawór spiralny (helikalny, wałek helikalny) to pompa wyporowa z helikalnym wałkiem tworzącą ciśnienie i przemieszczającą płyn w spiralnej obudowie. Zasada działania:
- Pozycja startowa: wałek przy dopływie, uszczelka między wałkiem a obudową.
- Obrót wałka: napęd zewnętrzny kręci wałek, tworząc ciągłą uszczelkę, zapobiegając cofnięciu płynu.
- Uwięzanie płynu: helikalny kształt tworzy komory, które poruszają się wzdłuż spirali.
- Kompresja: objętość komór maleje wzdłuż spirali, ciśnienie rośnie.
- Wypływ: sprężyny płyn wypływa przez otwór wyjściowy na końcu spirali. Ciągły obrót daje stały przepływ.
- Praca ciągła: cykl uwięzania, kompresji, wypływu powtarza się. Pompa daje stały wypor – stałą objętość na obrót.
Zalety: wysokie ciśnienia, niskie pulsacje, szeroki zakres lepkości. Zastosowanie: ropa/gaz, chemia, przetwórstwo spożywcze, oczyszczanie wody.