Jamniki (dachshundy) to popularne psy rodzinne z Niemiec. Przy odpowiedniej socjalizacji: przyjazne, zabawne, lubią dzieci. Warianty: standardowy (7–14 kg) i miniaturowy (do 5 kg / 11 lb), 3 typy sierści: gładkowłosy, drątwowłosy, długowłosy. Hodowla jamników – stosunkowo prosta, szczeniaki łatwe w opiece.
Przygotowania
Krok 1: Wiek i waga – dojrzałość
- Standard: 7–14 kg (16–32 lb) w dojrzałości.
- Miniaturowy: do 5 kg (11 lb).
- Suka: min. 18–24 miesiące (2. ryjówka min.), kot: min. 12–18 miesięcy.
Krok 2: Pełne badania zdrowotne obu psów
Jamniki narażeni na:
- Otyłość (genetyczne skłonności, nadmiar karmienia);
- Alopekcję (wypływanie sierści – Color Dilution Alopecia u blue/isabella);
- Hipotyreozę;
- Choroby zębowe (zęby gnijące, parodontoza – mała szczęka);
- IVDD (dyskopatia międzykręgowa) – największe ryzyko rasy! Genetyczne skłonności + budowa ciała.
- PRA (cord1), Lafora disease (drątwowłosy), Osteogenesis Imperfecta (rzadkie).
Testy DNA dostępne (IVDD risk, PRA, Lafora). Badania: rentgen kręgosłupa (opcjonalnie), oczy, tarczyca, zęby.
Krok 3: Sparanie w ryjówce
- Ryjówka 2x rocznie, ok. 3 tygodnie. Objawy: lizanie, lekki spływ, niepokój.
- Psy razem w okresie estrusu (9.–14. dzień). Obserwuj – niektórzy jamnicy niechętni, potrzebują czasu.
- Powtarzaj sparania co 1–2 dni przez estrus.
Krok 4: Potwierdzenie ciąży (14 dzień po sparaniu)
- Wizyta u weterynarza: palpacja (doświadczony wet), USG (21–25 dzień – pewne), relaksyna (krwii).
- Sutki powiększone. Harmonogram kontroli, dieta, suplementy.
Krok 5: Opieka w ciąży
- Spacery: tak, ale łagodne. Unikaj skoków, schodów, gwałtownej zabawy (ryzyko IVDD!).
- Jeśli kot za gwałtowny – odseparuj lub wycieczki z kotem.
- Od 6. tygodnia: +50% porcji jedzenia. Karma premium puppy. Stała woda.
Krok 6: Przygotowanie miejsca na poród
- Podłoga: łatwa do mycia (płyty, linoleum, folia + ręczniki).
- Karton/skrzynia porodowa: ręczniki, kocyk, wycięte wejście (suka wychodzi, szczeniaki nie).
- Ciepły pokój, woda, jedzenie obok.
Krok 7–8: Objawy porodu i wezwanie weterynarza
- Ciąża: 63–65 dni. Duży miot / duże szczeniaki = ryzyko przedterminowego porodu.
- 24 h przed: suka nie je.
- Znaki: lizanie przepony, pęcherzyk owocowy (szary balonik) – po pęknięciu ~1 h do pierwszego szczeniaka.
- Zadzwoń do weterynarza – informuj co 30–60 min.
Krok 9–10: Poród – pierwsza pomoc
- Uspokaj sukę (lub zostaw w spokoju – obserwuj).
- Pierwszy szczeniak najtrudniejszy – jeśli 1 h od pęcherzyka bez efektu – ZADZWOŃ DO WETA (może potrzebować pomocy / C-section).
- Błona płodowa: suka zerwie w sekundy. Jeśli nie – TY zerwij (palcami/nożyczkami) – szczeniak ma 6 min na tlen.
- Pępowina: suka przeciąć. Jeśli nie – Ty: nożyce sterylne, zostaw 1–2 cm, zapięcie nitką opcjonalnie.
- Połóż do matki do olygania.
Krok 11–13: Monitorowanie porodu
- Poród do 24 h, przerwy nawet kilkagodzinne – OK.
- JEŚLI skurcze aktywne > 30 min BEZ szczeniaka – WETERNARZ.
- Czasuj od pęcherzyka.
Krok 14: Waga i kontrola szczeniaków
- Po olyganiu: waga każdego, zapis.
- Codziennie pierwsze 2 tygodnie. Brak przyrostu = weterynarz (butelkowanie, hipoglikemia).
- Runt (najmniejszy) – szczególna opieka.
Krok 15: Opieka po porodzie
- Wyjście na dwór (ogrodzony) po potrzeby.
- Jedzenie/woda blisko skrzyni.
- Jeśli poród nie w skrzyni – przenieś szczeniaki do skrzyni (patrz artykuł o przenoszeniu).
- Suka prowadzi proces do 8 tygodni – odstawianie, socializacja.
Podsumowanie
Jamniki: testy (IVDD, PRA, Lafora, tarczyca), ostrożność w ciąży (kręgosłup!), poród pod nadzorem, waga szczeniaków, socializacja. Prosta rasa do hodowli – JEŚLI znasz ryzyka.