Fosfataza zasadowa (ALP) – enzym z wątroby, kości, jelit, nerek, krwi, gruczołów mlekowych, macicy. Norma: 12–121 IU/L (zależy od wieku/sytuacji). Podwyższona ALP = zawsze powód do konsultacji z weterynarzem.
Choroby
- Hiperadrenokortycyzm (Cushing) – najczęstsza przyczyna. ALP do 100x powyżej normy.
- Choroby wątroby: steatoza, marskość, zapalenie, hiperplazja węzłowata, choroba Wilsona (miedź), nowotwory.
- Choroby dróg żółciowych: zapalenie, nowotwory, zapalenie pęcherzyka.
- Kamienie żółciowe, zapalenie trzustki, nadczynność tarczycy.
Wiek i etapy życia (fizjologiczne podwyższenie)
- Szczeniaki/rosnące psy: ALP 2–10x wyżej (naturalne).
- Suki w ciąży: macica produkuje ALP.
- Po złamaniu/urazie kości: podwyższona ALP.
- Stres choroby: do 3x normy.
Leki podnoszące ALP
- Kortykosteroidy (glukokortykosteroidy, anaboliczne) – wzrost 10–100x (dawka, czas). Glukokortykosteroidy: zapalenia, stawy, Addison. Anaboliczne: nielegalnie u psów sportowych.
- Leki przeciwpadaczkowe (fenytoina, primidon, fenobarbital) – łagodny/umiarkowany wzrost.
Genetyka
Hiperfosfatazemia rodzinowa: huskije syberyjskie, teriery szkotyjskie. Nerki reabsorbują fosforany -> trwale podwyższona ALP. Zazwyczaj łagodna, chyba że inne choroby.