Osteoartroza (choroba zwyrodnieniowo-zapalna stawów) to najczęstsza przyczyna przewlekłego bólu u ludzi starszych. Prednizon (glukokortykosteroid) działa silnie przeciwzapalnie, ale długotrwałe stosowanie niesie poważne ryzyko. Artykuł dotyczy medycyny ludzkiej.
Leczenie I-go rzutu
Złoty standard: NLPZ (ibuprofen, naproksen, diklofenak) oraz inhibitorzy COX-2 (koksyb: celekoksyb, etorikoksyb) – mniejsze ryzyko żołądka. Fizjoterapia, redukcja wagi, suplementy (glukozamina, chondroityna, kolagen, kurkuma) – fundament.
Rola prednizonu
Prednizon nie jest lekiem I-go rzutu w osteoartrozie. Stosuje się go:
- W ostrych nawietach, gdy NLPZ nie działają lub są kontraindykowane.
- W reumatoidalnym zapaleniu stawów (RZS) – tam jest standardem.
- Wstrzykiwany do stawu (intraartikularnie) – działa lokalnie, minimalne działania systemowe. Powtarza się co 3–6 miesięcy (częściej ryzyko ruinowania stawu).
Ryzyko długotrwałego stosowania (> 6 miesięcy)
- Osteoporoza: utrata gęstości kości, złamania. Profilaktyka: wit. D3, wapń, bifosfoniany (etidronian, alendronian).
- Cushingoid: twarz miesięczkowata, trądzik, pasma rozciągnięcia, cienka skóra, łatwe siniaki.
- Metaboliczne: cukrzyca, nadciśnienie, dyslipidemie.
- Zakażenia: osłabiona odporność.
- Oczy: zaćma, jaskra.
- Układ pokarmowy: zwrzody, perforacja.
Zasady bezpiecznego stosowania
- Najniższa skuteczna dawka, najkrótszy czas.
- Schematy co-dziennie (co drugi dzień) – redukują oś oświatową-przysadkowo-korową.
- Regularne badania: gęstość kości (DEXA), glikemia, ciśnienie, krwiobraz, elektrolity.
- Odstawianie stopniowe – nigdy gwałtownie (ryzyko ostrego niedoboru kory nadnerczy).
Werdykt
Prednizon to potężne narzędzie w ostrych stanach, ale w przewlekłej osteoartrozie rola jego ogranicza się do wstrzykwań do stawu i krótkich kursów per os. Pierwszą linią są NLPZ/coxsiby, fizjoterapia, redukcja wagi, suplementy, a w zaawansowanych przypadkach – operacje (endoproteza).