Badania krwi to podstawa diagnostyki: choroby, profilaktyka, przed znieczuleniem. Wyniki to nie tylko cyfry – to obraz pracy narządów. Klucz: kontekst (historia, objawy, inne badania).
1. Morfologia krwi (CBC – Complete Blood Count)
Mierzy 3 linie komórkowe:
- Erytrocyty (RBC), hemoglobina (HGB), hematokryt (HCT/PCV), MCV, MCH, MCHC, RDW, retikulocyty (RETIC): transport tlenu. Wysokie: odwodnienie, policytemia. Niskie: anemia (krwawienie, hemoliza, niedobór żelaza/B12, choroby przewlekłe, szpik). Retikulocyty – czy szpik reaguje (regeneracyjna / nieregeneracyjna).
- Leukocyty (WBC) + różnicowanie (leukogram): NEU (neutrofile – bakterie, stres), LYM (limfocyty – wirusy, limfom), MONO (monocyty – przewlekłe zapalenie), EOS (eozynofile – pasożyty, alergie), BASO (bazofile – rzadko). Wysokie WBC = infekcja / stres / leukemia. Niskie = wirusy (parwo), szpik, leki.
- Płytki krwi (PLT): krzepnięcie. Niskie: trombocytopenia (ITP, DIC, pasożyty, leki, szpik). Wysokie: reagencyjne / MPN.
2. Biochemia – funkcja narządów
Nerki
- BUN (mocznik) – ↑: nerki, wątrobowe, sercowe, odwodnienie, szok, wysokie białko.
- Kreatynina (CREA) – ↑: nerki (bardziej specyficzne niż BUN).
- Fosfor (PHOS) – ↑: nerki, wit. D3, przerost paratiroidów.
- Wapń (Ca) – ↑: guzy, przerost paratiroidów, wit. D3; ↓: hipoparatiroidyzm, eklampsja, zaburzenia wchłaniania.
Wątroba
- ALT (ALAT) – specyficzna dla wątroby (hepatocyty). ↑: uszkodzenie.
- ALP (PAL) – cholestaza, kości, kortykosteroidy, leki, guzy.
- GGT – cholestaza, leki, pancerz.
- Albumina (ALB) – synteza wątroby. ↓: wątroba, nerki (niedobór białka), jelita, ogień.
- Bilirubina całkowita (TBIL) – ↑: żółtaczka (hemoliza, wątroba, zatyka dróg żółciowych).
- Kwasy żółciowe – wątroba, szynty.
Trzustka
- Amylaza (AMYL) + Lipaza (LIPA) – ↑: zapalenie trzustki, nerk, jelita. Specyficzna: cPL (Spec cPL) – test punktowy / lab.
3. Białka i elektrolity
- Białko całkowite (TP), Globuliny (GLOB), Albumina (ALB). ↑: odwodnienie, zapalenie, infekcja, gammapatia. ↓: nerk, wątroba, jelita, krwawienie, immunodeficjencje.
- Sód (Na) – ↑: odwodnienie; ↓: biegunka, wymioty, Addison, nerk.
- Potas (K) – ↑: nerk, Addison, hemoliza, kwasica; ↓: biegunka, wymioty, moczniki.
- Chlor (Cl) – śledzi sód. ↑: odwodnienie; ↓: biegunka, wymioty.
4. Inne wartości
- Glukoza (GLU) – ↑: cukrzyca, stres, kortykosteroidy; ↓: niedocukrzenie (insulinoma, sepsa, wygłodzenie).
- Kreatynokinaza (CK) – uszkodzenie mięśni.
- Cholesterol (CHOL), Triglicerydy (TRIG) – lipidogram.
- T4 (tiroksyna) – screening tarczycy. ↓: podczynność; ↑: nadczynność (rzadkie u psów).
- AST (AspAT) – mięśnie, wątroba, serce.
Kontekst to wszystko
Wartość poza normą ≠ choroba. Leki (sterydy, fenobarbital, NLPZ), dieta, stres, pobranie krwi (hemoliza, lipemia), czas od posiłku – wszystko wpływa. Weterynarz patrzy na: trendy, wzorce (np. ALT+ALP+GGT = cholestaza), objawy, USG, RTG, mocz. Nie panikuj – dyskutuj z lekarzem.