Układ odpornościowy – trzy linie obrony
Organizm człowieka ma wielowarstwowy system obronny, działający spójnie.
1. Pierwsza linia – bariery fizyczne i chemiczne
- Skóra – nieszczelna bariera keratynowa.
- Błony śluzowe (oddechowe, trawienne, moczowe) – śluz + rzęski epitel uwłaszczają patogeny.
- Płyny ciała – łzy, ślina, mleko: lizozym niszczy ściany bakteryjne.
- Kwas żołądkowy – pH 1,5–3 zabija większość pozyskanych mikroorganizmów.
- Flora fizjologiczna – konkurencja o miejsce i substancje odżywcze.
2. Druga linia – odporność nieuznaniowa (wrodzona)
- Fagocytoza – neutrofile, makrofagi połkają i trawią.
- Stan zapalny – zaczerwienienie, obrzęk, gorąco, ból – izolacja i rekrutacja komórek.
- Gorączka – hamuje wzrost patogenów, przyspiesza odporność.
- Białka antybakteryjne – system komplemenowy, interferony.
- Komórki NK – niszczą zainfekowane i nowotworowe komórki.
3. Trzecia linia – odporność uzyskiwana (adaptacyjna)
- Limfocyty T i B – specyficzne rozpoznawanie antygenów.
- Odporność humoralna – przeciwciała (B) neutralizują patogeny.
- Odporność komórkowa – cytotoksyczne T niszczą zainfekowane komórki; Th pomagają.
- Komórki pamięci – długowieczne, szybka odpowiedź wtórna.
Kluczowe cechy
- Specyficzność (tylko ten patogen).
- Pamięć immunologiczna.
- Tolerancja własna – brak autoagresji.
Współpraca linii
Pierwsza zapobiega wejściu, druga reaguje natychmiast (godziny), trzecia – wolniej (dni), ale precyzyjnie i trwale.
Poza liniami
Szczepionki (stymulacja 3. linii bez choroby), antybiotyki (bakterie), leki przeciwwirusowe.
Zrozumienie tego systemu to podstawa profilaktyki i terapii.