Psy towarzyszą ludziom od około 10 000 lat. Co zaczęło się od współistnienia w tych samych obszarach, przekształciło się w złożoną relację społeczną, w której pupil często dzieli z opiekunem łóżko. W tej relacji ludzie i psy wpływają na zachowanie siebie nawzajem, używając zarówno sygnałów niewerbalnych, jak i wokalizacji. Czy jednak wokalizacja psów – a w szczególności szczekanie – jest świadomą strategią komunikacyjną, to kwestia otwarta.
Ewolucja psów domowych
Według analiz DNA, psy wyewoluowały z przodków przypominających wilki od 14 000 do 135 000 lat temu. Proces domestykacji psów wciąż budzi kontrowersje. Biolog Raymond Coppinger hipotezuje, że wilki w pewnym sensie zdominowały się same. Gdy ludzie stali się mniej nomadyjscy i zaczęli zakładać osady, wilki wykorzystały szansę na stałe źródło pożywienia, zacierając z tych osad. Z czasem przyzwyczajały się do ludzi, a ich "dystans ucieczki" – odległość, przy której uciekają – zmniejszył się. Coppinger sugeruje, że ta tolerancja na ludzi została utwardzona w kolejnych pokoleniach, a między 7000 a 8000 lat temu psy w pełni zintegrowały się ze społeczeństwami ludzkimi.
Ludzki język
Ostatnia dekada przyniosła intensywną debatę o naturze i ewolucji komunikacji u gatunków zwierząt, w tym u ludzi. Choć naukowcy mają rozbieżne, często skrajne poglądy na ewolucję ludzkiego języka, wszyscy zgadzają się, że systemy komunikacyjne zwierząt różnią się od ludzkiego języka fundamentalnie i ilościowo. Zwłaszcza systemy komunikacyjne zwierząt nie posiadają bogactwa i nieograniczonego zasięgu wyrażenia, które odróżnia ludzki język. Słynny lingwista Noam Chomsky definiuje tę unikalną cechę jako "moc rekurencji" – zdolność do pozyskania nieskończonej różnorodności wyrażeń z skończonego zestawu elementów (liter i słów). Porównywalna zdolność nie występuje u żadnego innego gatunku.
Szczekanie u psów
Przez lata ludzie przypisywali szczekaniu – podstawowej wokalizacji psów – zdolność do komunikacji, nie tylko między psami, ale także między psami a ludźmi. Jednak badania naukowe dają mało pewnych wniosków o prawdziwej naturze szczekania. W badaniu z 2002 roku badaczka z Uniwersytetu Kalifornii, Sophia Yin, przeanalizowała charakterystykę akustyczną szczekania psów podczas izolacji, zabawy i niepokoju. Stwierdziła, że szczekanie podczas zabawy i izolacji miało wyższą częstotliwość, było krótsze i bardziej tonalne niż szczekanie przy niepokoju, jednak nie udało jej się akustycznie odróżnić szczekania przy zabawie od tego przy izolacji. Wnioskowała, że struktura akustyczna szczekania zmienia się w zależności od kontekstu, nawet u tego samego psa, co sugeruje, że szczekanie pełni konkretne funkcje.
Mobbing – wspólnotowe odstraszanie drapieżnika
W swoim badaniu z 2009 roku Kathryn Lord z Uniwersytetu w Amherst (Massachusetts) zaproponowała inną teorię. Analizując osiem parametrów akustycznych, Lord i jej zespół dostarczyli pierwszej precyzyjnej i funkcjonalnej definicji szczekania. Na podstawie tych parametrów Lord twierdzi, że inne zwierzęta też szczekają – np. jeleń, małpy, ptaki – ale w znacznie mniejszym stopniu niż psy domowe. Wnioskuje, że szczekanie nie jest systemem celowej komunikacji, lecz sygnałem auditacyjnym związanym z behawiorem zwanym "mobbingiem" – wspólnym, antydrapieżniczym zachowaniem. Mobbing występuje w odpowiedzi na intruza, zwłaszcza gdy zwierzę czuje sprzeczne motywacje: stać na swoim albo uciec. Wezwanie mobbingu – szczekanie – służy na przestraszenie intruza, ale też wokalizuje ten wewnętrzny konflikt. Lord argumentuje, że psy domowe szczekają znacznie częściej niż inne gatunki, bo często są stawiane w sytuacjach wywołujących taki konflikt, np. zamknięte w klatkach lub za płotem.