Choroba grudkowata skóry (LSD) – wirusowa choroba bydła w Afryce
LSD częsta w stadach w Afryce. Nie zagraża ludziom, ale FAO uważa za "ekonomicznie ważną": chorowe krowy chudną (brak mleka/mięsa), blizny po wyzdrowieniu psują skóry. Kontrola rozprzestrzeniania – częściowy sukces.
Przyczyna wirusowa
- Wirus z rodziny Poxviridae, rodzaj Capripoxvirus.
- Zaraża bydło i buwole azjatyckie.
- Wirus w krwi much/komarów (nie chorują one).
- Rozprzestrzenianie: ukąszenia owadów + kontakt bezpośredni chorych ze zdrowymi.
Objawy systemowe
- Okres inkubacji 10–14 dni: mniej mleka, gorączka, mniejszy apetyt.
- Grudki: 3 mm wysokości, ~1 mm średnicy – rozlegają się po całej skórze, tworzą łuski, pękają.
- Obrzęk i ból wymion/pochw, rany na języku, wypływ z nosa.
- DEFRA: bezpłodność byków, poronienia krow, zmiany we wszystkich narzadach: węzły w płucach, zapalenie oskrzeli i płuc, krwawienia w śledzionie/wątrobie/żołądku, guzki na błonach śluzowych 3 żołądków, wrzody w żołądku dwunastopalcowym, zapalenia/krwawienia w jelitach.
Leczenie i przeżywalność
- Brak specyficznego leczenia.
- ~95% dorosłych krow wyzdrowieje w tygodnie/miesiące (FAO).
- Najwyższa śmiertelność: cielęta < 12 mc.
Rozpowszechnienie
- Głównie Afryka południowo-saharyjska, Madagaskar, Egipt.
- Jedyny wypadek poza Afryką: Izrael 1989 r.
- Od 1996 r. UE i Ameryka Północna: obowiązkowe monitorowanie i zgłaszanie podejrzenia LSD.
Profilaktyka i kontrola
- Ubiór i spalanie zwierząt z potwierdzoną LSD – najskuteczniejsze.
- Izolacja chorych (gdy ubiór nieopłacalny) – do śmierci/wyzdrowienia.
- Dekontaminacja: wirus przetrwa do 18 dni poza organizmem – dezynfekcja powierzchni/sprzętu.
- Wstrzykiwanie chloroforlu/formaliny do łuszek – ograniczalne przejścia.
- Szczepionki ospy owiec/kóz – częściowa skuteczność (bliskie pokrewieństwo wirusów).