Fizjologia trawienia u kóz
Kozy trawią pożywienie w przedżołądku (rumenie). Mikroorganizmy w rumenie rozkładają trawy na składniki odżywcze. Bakterie rumenu degradują spożyte białka, dlatego hodowcy dodają nadmiar białka do diety. Mocznik (urea) – źródło azotu niebiałkowego – opiera się na degradacji i jest skutecznie wykorzystywany. Dzięki wysokiej wydajności trawienia mocznika – ryzyko zatrucia.
Funkcja mocznika
Najpopularniejsze Źródło azotu niebiałkowego dla przeżuwaczy. Zmniejsza zapotrzebowanie na białko w diecie → niższe koszty karmienia. Produkt syntetyczny do pasz i nawozów. Przeżuwacz wykorzystuje białka z paszy i mocznik identycznie – oszczędności mogą być znaczące.
Fizjologia zatrucia
Mikroby w rumenie potrzebują paszy, by produkować enzymy. Siana (włókno) karmi mikroby. Enzymy rozkładają białka → amoniak. Bakterie z amoniaku syntezą nowe białko, ale nadmiar amoniaku wchłania się do krwi → wątroba. Przeładowanie wątroby amoniakiem → upośledzenie funkcji rumenu → toksyczność amoniaku.
Objawy (30–90 min po spożyciu)
- Drgania mięśni, zwłaszcza twarzy i uszu
- Pieniąca się ślina
- Ból brzucha
- Ścieranie zębami
- Trudności z oddychaniem
- Częste moczowe
- Postępujące drgania, niemożność chodzenia
- Śmierć w 2–4 godziny
Leczenie – PILNE
- Natychmiast zadzwoń do weterynarza.
- Per os: 5% kwas octowy (ocet) – obniża pH rumenu podwyższony przez amoniak.
- Per os: zwodowana woda z lodem – schładza rumen, hamuje reakcje toksyczne.
Profilaktyka
- Mocznik max 1% całkowitej diety.
- Stopniowa adaptacja zwierząt do mocznika – a potem stała dawka.
- Przerwa w moczniku i ponowne wprowadzenie → toksyczność!
- Diety niskoenergetyczne, wysokowłókniste sprzyjają zatruciu.
- Mocznik tylko z paszami wysokiej jakości.