Wieloryby mają różne rytuały parzenia zależne od gatunku. Typowe elementy to:
- Wokalizacje: Wielkie wieloryby, zwłaszcza wieloryby pługowate, używają złożonych śpiewów do przyciągania partnerów. Głośne piosenki przenoszą się milami – gwizdy, kliknięcia, mruczenia.
- Występy wizualne: Wieloryby grzebieniowe wykonywają skoki, uderzenia ogonem, akrobacje w powietrzu. Kaszaloty mogą angażować się w rywalizację główką.
- Oznaczanie zapachowe: Niektóre wieloryby, jak kaszaloty, używają feromonów uwalnianych przez skórę lub specjalne gruczoły.
- Rywalizacja: Samce rywalizują o samice przez konfrontacje fizyczne, demonstracje dominacji, sojusze.
- Kurtyzjoza: Samce mogą pływać obok samic, trzeć się o nie, oferować pożywienie.
- Parzenie: Samiec pozycjonuje się pod samicą, ogonem prowadzi ją. Samica uwalnia jajka, które samiec nawadnia.
Przykłady gatunkowe:
- Wieloryby grzebieniowe: Złożone śpiewy i akrobacje.
- Wieloryby południowe: Głośne wokalizacje i wolne zbliżanie.
- Kaszaloty: Rywalizacja główką i feromony.
- Wieloryby szare: Samce pchają i trzą samice.
- Orki: Złożone zachowania społeczne, czasem stado samic.
Szczegółowe rytuały wciąż badane i rozumiane.