Kategorie koi
Przodek: brązowy dziki karp wsch. Azji. Japońscy rolnicy hodowali na jedzenie, ale zatrzymywali kolorowe osobniki i krzyżowali. XX wiek: jaskrawe kolory pojedyncze i kombinacje 2–3. Nowoczesne koi: prawie wszystkie kolory i kombinacje (czerwień, biel, srebro, żółto, złoto, pomarańcz, czern, żółwia, purpura, zieleń, błękit). Cyprinus carpio – nazwa łacińska. Japońskie terminy opisują kolory/wzory.
13 kategorii wg kolorów/znaków + kategoria "inne". Podziały: łuski metaliczne, niemetaliczne, częściowo metaliczne. "Ogon" = metaliczny, jednokolorowy. Np. "Yamabuki ogon" = jaskrawożółty (ki) koi z metalicznymi łuskami złotym połyskiem. Inne cechy: bezłuskowe, częściowo z łuskami, wzór sosnowy (matsuba). Płetwy: standardowe lub motylowe (długie, płynące).
Standardy jakości
Koi – ryba narodowa Japonii – mają standardy zdrowia i opieki. Niezależnie od koloru: zdrowe, bez chorób, jasne, niewypukłe oczy. Skóra i łuski bez urazów, grzybów, chorób. Równo zmielsione, dobre kolory i znaki wg odmiany. Płetwa standardowa: zaokrąglona, nierwana, równa. Yamabuki: intensywność żółci i metaliczny połysk – jaskrawe, spójne, bez innego koloru, bez brakujących/zkrzywionych łusek.
Genetyka
Koi nie hodują się "prawdziwie" (true breeding). Kolory, cechy, jakość potomstwa nieprzewidywalne nawet od mistrzowskich rodziców. Dwa Yamabuki nie dadzą stada żółtych mlodek. Z tarły dziesiątek tysięcy jaj – tylko kilka set jakościowych, które finalne kolory i jakość rozwijają latami. Wolny rozwój koloru + długie życie = tradycja przekazywania ryb pokoleniom. Przy dobrej opiece koi żyją 50+ lat, rekordy ponad 200.
Właściwe warunki
Zdrowe koi i długowieczność wymagają przestrzeni: szybki wzrost do 90 cm (3 stopy). Stawy >3800 litrów (1000 galonów). Duże zaangażowanie, ale koi odpowiadają: oswojone, biorą jedzenie z ręki, pozwalają gładzić, dają godziny spokoju i piękna.