Dzięcioły (rodzina Picidae) wywierają dziury w drzewach (rzadziej w słupach, fasadach) z kilku kluczowych powodów:
- Ochrona i schronienie: dziura w drzewie = trwała, stabilna, trudno dostępna dla drapieżników (martyny, jeżowce, węże).
- Izolacja termiczna: drewno buforuje temperaturę – chłodniej latem, cieplej zimą; materiał gniazdowy (wióry, trawka, pióra) dodatkowo izoluje jaja i pisklęta.
- Kamuflaż: wlot do dziury niewidoczny z daleka; pisklęta ciche, ukryte.
- Prywatność i spokój: minimalne zakłócenia podczas inkubacji (11–14 dni) i wychowywania (18–30 dni).
- Terytorialność: wykucie dziury i bębnowanie to sygnał: "to moje terytorium". Samce często wykucują kilka dziur (gniazdowych i noclegowych) w swoim okręgu.
Niektóre gatunki (np. dzięcioł zielony) nocują w dziurach cały rok. Dziury po dzięciołach to kluczowy zasób dla wielu gatunków wtórnych (kaczki, sowy, mucholówki, wiewiórki).