Pudle: standardowe (>38 cm), miniaturowo (28–38 cm), toy (<28 cm). Wspólne kolory akceptowalne (AKC/FCI): czarny, niebieski (blue), cafe-au-lait, brązowy (brown), cytrynowy (apricot), kremowy (cream), biały. Kolor jednolity (solid) – standard. Plamiste, wielokolorowe (parti, phantom, sable, merle) – nieakceptowalne na wystawach, ale występują w hodowlach. Genetyka koloru pudla = złożona (wiele locusów interakcji).
Genetyka kolorystyczna pudla – podstawa
Krok 1: Fenotyp i genotyp (phenotype vs genotype)
- Fenotyp = widoczny kolor. Genotyp = DNA "plan" koloru.
- Kolory AKC: black, blue, cafe-au-lait, brown, apricot, cream, white.
- Każdy kolor = specyficzny genotyp (kombinacja aleli na locusach).
Krok 2: Kolor nosa – wskazówka do genotypu
- Nos może być w kolorze sierści LUB innym.
- Kolor nosa pomaga zidentyfikować genotyp (np. brown pudel = nos brązowy; black pudel = nos czarny; blue = nos szary/ciemny).
Krok 3: Kluczowe locusy (allele loci)
- Locus E (Extension): E (dominujące czarne eumelanina) vs e (recesywne feomelaniny – brązowe/czerwone). EE lub Ee = czarny bazowy; ee = brązowy/czerwony bazowy (brown, apricot, cream, red).
- Locus B (Brown): B (czarny eumelanina) vs b (brązowy eumelanina). Działa TYLKO jeśli pies ma eumelaninę (czyli NIE ee). bb zamienia czarny na brązowy (brown, cafe-au-lait).
- Locus D (Dilution): D (pełny kolor) vs d (rozcieńczenie). dd rozcieńcza: czarny → blue, brązowy → lilac/isabella/cafe-au-lait.
- Locus G (Greying/Progressive Graying): G (postępujące posiwiecie) – typowe u pudli, zamienia czarny/brązowy na blue/silver/cafe-au-lait z wiekiem.
- Locus A (Agouti): Ay (sable), at (black & tan), a (recesywne czarne) – u pudli rzadziej istotne (solid).
- Locus S (Spotting / Piebald): S (solid), sp (piebald/parti) – recesyjne.
- Merle (M): Dominujący, nieakceptowany standardem, ryzyko zdrowotne (MM = letalne).
Krok 4: Określenie możliwych genotypów rodziców
Przykład: Czarny pudel z czarnym nosem = możliwe genotypy: EEBB, EeBB, EEBb, EeBb (pierwsze 2 litery = sierść E/B, drugie 2 = nos B/b). Czarny pudel NIE MA brązowego nosa (bb) – bo bb przy E- daje brown nos. Zatem EEbb / Eebb niemożliwe.
Krok 5: Predykcja miotu – krzyżowanie genotypów
- Identyfikuj możliwe genotypy kota i suki.
- Krzyżuj alele (Punnett square) dla każdego locusu.
- Przykład: Kot brown (eebb) × Suka czarna (EeBb) → potomstwo: Ee (czarny bazowy) lub ee (brązowy bazowy) × Bb lub bb (nos czarny/brązowy). Wynik: szczeniaki czarne i brązowe, nosa czarne i brązowe (ale czarne pudle zawsze czarne nosy = B-).
- Predykcja przybliżona – interakcje locusów, mutacje, modyfikatory dają wariacje.
Praktyczne narzędzia
- Tabela kolorystyczna pudla (poodle color chart) – dostępna w klubach rasowych.
- Testy DNA kolorystyczne (Animal Genetics, UC Davis VGL, Embark).
- Programy do symulacji miotów (Breeders Assistant, ZooEasy).
Zasady odpowiedzialnej hodowli
- Zdrowie, usposobienie, konformacja > kolor.
- Testy genetyczne: PRA (prcd), DM, NAD, vWD, NEwS, inne specyficzne dla wariantu wielkości.
- Unikaj merle (M) – nieakceptowalny, ryzykowny.
- Parti (sp/sp) – akceptowalne w niektórych krajach (USA), w FCI/ZKwP dyskusyjne.
- COI < 5%, linebreeding tylko z wiedzą.
Podsumowanie
Hodowla pudla pod kolor = genetyka locusów E, B, D, G (+ A, S, M). Testy DNA, analiza nosa, predykcja Punnett. Ale: zdrowie i typ rasy zawsze priorytetem nr 1.