Czym jest udar (wypadek mózgowy) u psa?
Nagłe przerwanie przepływu krwi do części mózgu (udar niedokrwienny – zakrzep, embolia) lub pęknięcie naczynia (udar krwotoczny). U psów rzadszy niż u ludzi, ale groźny. Wymaga natychmiastowej interwencji weterynaryjnej – czas to mózg.
Objawy – systematyczne podejście
Objawy sensoryczne (oczy, nos)
- Nagłe połamanie oczu (strabizm), nistagmus (ruchy oczu w bok/góra-dół).
- Zaburzenia odruchów źrenicowych, mrugnięcia (za mało / za dużo).
- Utrata czułości po jednej stronie pyska/nostra – pies nie reaguje na dotyk/pachnie.
Objawy motoryczne
- Paraza/hemipareza (słabość jednej strony ciała) – pies chodzi "jak pijany", upada na bok.
- Aksja (brak koordynacji), chód na szerokim rozstawie, pchanie nogą.
- Paraliaż kończyn (jednej lub obu po tej samej stronie).
Objawy neurologiczne / świadomości
- Obniesienie poziomu świadomości (obtundacja, stupor, koma).
- Drgania (tremor) przy ruchach celowych (intencyjny).
- Napady padaczkowe (padowanie, ruchy wioślowe, ślinienie, niekontrolowane oddawanie moczu/stolca).
Objawy behawioralne
- Chodzenie w kółko (w stronę uszkodzonej półkuli mózgu).
- Uchylenie głowy (head tilt) w stronę zmiany.
- Uciskanie głowy o ścianę/meble (head pressing) – znak podwyższonego ciśnienia wewnątrzczaszkowego / uszkodzenia kory przedczołowej.
- Dezorientacja, nieznajomość domu, zmiana nastroju.
Diagnostyka w klinice
- Badanie neurologiczne (lokalizacja ubytku).
- Ciśnienie tętnicze (często podwyższone przy udarze).
- MRI mózgu (złoty standard) – ciemne plamy (zakrzep/embolia), krwawienie, obrzęk.
- Badania krwi: morfologia, biochemia, krzepność, hormony tarczycy, ciśnienie tętnicze.
- EKG, USG serca (szukanie źródła zakrzepu – endokardioza, DCM).
Leczenie – okno czasowe jest kluczowe
- Stabilizacja: tlenoterapia, płyny krystaloidowe (ostrożnie – ryzyk obrzęku mózgu), podniesienie głowy 15–30°.
- Leki obrzękowe: mannitol (0,5–1 g/kg IV 20 min), hipertoniczne NaCl (3–7,5%) – obniżają ciśnienie wewnątrzczaszkowe.
- Antykoagulacja / antitrombocytyczne: aspiryna (1–5 mg/kg), klopidogrel, heparyna nizmolekularna – tylko przy udarze niedokrwiennym, po wykluczeniu krwotocznym (MRI!).
- Neuroprotekcja: wit. E, C, N-acetylocysteina, melatonina – dowody ograniczane.
- Leczenie przyczyny: ciśnienie tętnicze, choroba serca, endokrynologia, sekrety jelitowe (proteinuria).
- Rehabilitacja neurologiczna (fizjoterapia, akupunktura, laser) – kluczowa do odzyskania funkcji.
Prognoza
Zależy od: wielkości ubytku, lokalizacji, czasu do leczenia, przyczyny. Udar miednicy/mózgu półkulowego – gorsza. Udar przedczołowy – lepsza szansa na poprawę. Wiele psów poprawia się w ciągu tygodni/miesięcy (plastyczność mózgu). Niektórzy zostają z trwałymi deficytami (chromota, padaczka, zmiany zachowania). Śmiertelność w ostrej fazie: 20–30%.
Profilaktyka
Kontrola ciśnienia, leczenie chorób serca, tarczycy, cukrzycy, regularne badania krwi u seniorów. Unikaj nadmiernego ogrzewania, stresu.