Skóra i sierść jako lustro zdrowia
Łuszczenie (dandruff – sucha lub tłusta), łysiny (alopecja), zmiana koloru skóry (hiperpigmentacja), wzdręcia – to objawy, nie choroby. Zawsze wymagają diagnostyki.
Główne przyczyny
1. Choroba Cushinga (Hiperadrenokortycyzm) – klasyczny obraz
Nadprodukcja kortyzolu (przewlekły stres hormonalny). Przyczyny: guzek przysadki (80–85%), guzek przytrzustki (15–20%), jatrogenny (sterydy).
- Objawy skórne: symetryczna alopecja (boki, grzbiet, ogon – "grzywka"), cieńka, parchmentopodobna skóra, łuszczenie, zrumieniienia, kalcynozys (osiady wapnia), powolne gojenie ran.
- Objawy ogólne: polidypsja/poliuria (duże picie/moczenie), polyfagia (głód), brzuch "piwniczny" (mięśnie brzucha rozciągnięte), męczliwość, tłuszczowe wątroba, słabość mięśni.
2. Alergie (atopowe, pokarmowe, kontaktowe, na pchły)
Świąd -> drapanie -> uszkodzenie bariery -> infekcje wtórne (bakteryjne, drożdżowe) -> więcej świądu. Objawy: czerwien, pęcherzyki, kostki, łuszczenie, wypadanie sierści, zapach, otitis zewnętrzna nawracająca.
3. Choroby autoimmunologiczne
- Pemphigus foliaceus (olistnienie pęcherzykowate) – pęcherzyki, skorupki na nosie, uszach, wokół oczu, łapach. Alopecja.
- Lupus erytematozus (DLE/SLE) – zmiany na nosie (utrata barwy, erozje), uszach, polimorficzne zmiany skórne.
4. Niedoczynność tarczycy (Hipotyreoz)
Symetryczna alopecja (boki, ogon – "ochówkowy ogon"), sucha, łuszcząca się skóra, chłodoznałość, otyłość, apatia. Łatwe do wylenienia (TT4, fT4, cTSH) i leczenia (lewo-tyroksyna).
5. Inne przyczyny
- Infekcje bakteryjne (pyoderma – Staphylococcus pseudintermedius) i grzybicze (Malassezia).
- Pasożyty: ropuchy (Sarcoptes, Demodex), pchły (FAD).
- Niedobory: cynk (dermatoza odpowiadająca na cynk – rasy północne), wit. A, E, kwasy Omega-3, biotin.
- Choroby wątroby (hepatokutanowe), cukrzyca, guzy (paraneoplazmatyczne).
Diagnostyka – algorytm
- Wywiad + badanie kliniczne + skrobienia skórne (ropuchy), cytologia (bakterie/drożdże), trychogram (faza wzrostu włosów).
- Badania krwi: morfologia, biochemia (wątroba, nerki, tarczyca, glukoza, cholesterol, elektrolity).
- Testy hormonalne: ACTH-stimulacja / LDDS (Cushing), TT4/fT4/cTSH (tarczyca).
- Alergologia: testy skórne / IgE specyficzne / dieta eliminacyjna (8–12 tyg.).
- Biopsja skóry (histopatologia) – przy podejrzeniu autoimmunologicznym/nowotworowym.
Leczenie – przyczynowe i objawowe
- Cushing: trilostan (Vetoryl) – inhibitor syntezy kortyzolu, monitoring ACTH-stim. Lub mitotan (Lysodren) – starszy, trudniejszy. Chirurgia przy guzkach przytrzustkowych (trudna).
- Hipotyreoz: lewo-tyroksyna PO co 12 h dożywotnio.
- Alergie: unikanie alergena (dieta), Apoquel (oclacitinib), Cytopoint (lokivetmab), cyklofosfamid, ASIT (immunoterapia specyficzna).
- Autoimmunologiczne: kortykosteroidy (prednizon), cyklofosfamid, azatiopryna, chlorambucyl – immunosupresja.
- Infekcje wtórne: antybiotyki (cefaleksyna, klindamycyna) + antygrzybicze (ketokonazol, itrakonazol) – 3–6 tyg.
- Suplementacja: Omega-3 (wysokie dawki EPA/DHA), cynk, biotyna, wit. A/E.
Kiedy do weterynarza?
Każde nietypowe łuszczenie, łysina, zmiana koloru skóry, swędzenie > 2 dni. Wczesna diagnostyka = lepsza prognoza, mniejsze koszty, mniej cierpienia psa.