Szok u psów – przyczyny, objawy (3 stadia), pierwsza pomoc, transport, leczenie weterynaryjne
Czym jest szok?
Stan zagrażający życiu: niedokrwienie tkanek (niedostateczny przepływ krwi do komórek). Przyczyny: uszkodzenie serca, naczyń, utrata krwi/objętości. Przedłużony szok = śmierć.
Najczęstsze przyczyny
- Wypadek komunikacyjny (najczęstsza).
- Odwodnienie (wymioty, biegunka, gorączka).
- Uderzenie termiczne (heat stroke).
- Zakażenie ogólnoustrojowe (sepsa).
- Zatrucia.
- Krwawienia (urazy, coagulopatie).
Objawy – 3 stadia (rozpoznawaj szybko!)
| Stadium | Dziąsła | Serce / puls | Oddychanie | Stan świadomości | Temperatura |
|---|
| Wczesne (kompensowane) | Jaskrawo czerwone | Tachykardia, puls mocny | Normalne / przyspieszone | Pobudzony, niepokojny | Normalna / podwyższona |
| Środkowe (dekompensowane) | Blade / "brudno szare" | Tachykardia, puls słaby, nitkowy | Płytkie, szybkie | Apatia, słabość | Normalna / obniżona |
| Późne (nierewersywalne) | Bardzo blade / niebieskie (cyjanoza) | Puls niemal nieczuwalny | Gazowanie, agonia | Stupor / koma | Poniżej normy (hipotermia) |
Szok może wystąpić od razu po urazie LUB kilka godzin później.
Pierwsza pomoc (właściciel)
- Spokój! Twój stres = stres psa.
- ABC: jeśli nie oddycha / brak pulsu / nieprzytomny – reanimacja KRP (kompresje klatki, oddechy ratunkowe).
- Zatrzymaj krwawienie (ciśnienie, garrot – ostatnia deska ratunku).
- Ułóż psa wygodnie (boczne leżenie, głowa nieco podwyższona jeśli nie wymiotuje).
- Przykryj kocem / szmatą (zapobiegnij wypieraniu ciepła).
- NIE: wlewać wody do ust, dawać leków, podkładać podgrzewacze, trząść psa.
Transport do kliniki
- Duży pies: na desce / drzwiach / kocu (płaska powierzchnia – stabilizacja kręgosłupa).
- Mały pies: na rękach / w transporcie, stabilizowany.
- Nie zakładaj kaganca (chyba że agresja) – utrudnia oddychanie.
- Kieruj się do kliniki z 24/7 i możliwością intensywnej terapii (płyny dożylne, wazopresory, transfusionologia).
Leczenie weterynaryjne
- Płyny krystaloidowe / koloidowe dożylnie (agresywna rehydratacja).
- Wazopresory (norepinefrina, dopamina) – podnoszenie ciśnienia.
- Transfuzje (krzeń, płazma, płytki).
- Leczenie przyczyny (chirurgia krwawienia, antybiotyki sepsy, antydotum zatrucia, chłodzenie przy heat stroke).
- Monitorowanie: ciśnienie, EKG, gazometria, laktyt, moczowanie.
|
|
|