Funkcje trzustki
- Ekskretorna: enzymy trawienne (lipaza, amylaza, proteazy) do dwunastnicy, neutralizacja kwasu, wit. B12, hamowanie bakterii.
- Endokrynna: insulina (β-komórki) – regulacja glikemii.
Zaburzenie którejś funkcji = choroba.
1. Zapalenie trzustki (Pancreatitis)
Przyczyny
- Tłuste posiłki (śmietana, tłuste mięso, smalec)
- Otyłość
- Leki (kortykosteroidy, azatiopryna, potasjan bromid, L-azaparagina)
- Urazy, operacje, infekcje, choroby układowe (Cushing, cukrzyca, niedoczynność tarczycy)
- Genetyka (miniaturowy schnauzer, jorki, kocker, pudle)
Objawy (ostre)
- Gwałtowne, niekontrolowane wymioty
- Ból brzucha (pies "modli się" – przednie kończyny ugięte, tył uniesiony)
- Biegunka, gorączka, odwodnienie, szok
- Chrapanie, duszność (zatorowość płucna)
Leczenie (hospitalizacja!)
- Agresywna fluidoterapia żylna (krystaloidy, koloidy) – korekcja szoku, perfuzja trzustki.
- Post pokarmowy 48–72 h (czasem sondę żołądkową / żywienie parenteralne).
- Antybiotyki (przewlekłe/zakrzepowe) – cefaloksyna + metronidazol.
- Leki przeciwbólowe (opioidy: metadon, fenatyn, buprenorfina – NSAIDy ostrożnie!).
- Antyemetyki (maropitant, ondansetron).
- Po ustąpieniu wymiotów: dieta niskotłuszczowa (<10% tłuszczu SM), małe porcje często.
2. Cukrzyca miażdżyczkowa (Diabetes Mellitus)
Patomechanizm
Brak insuliny (typ 1 – autoimmunologiczny, najczęstszy u psów) LUB oporność na insulinę (typ 2 – rzadki, przy otyłości). Glikemia ↑ → glikozomocz → poliuria/polidypsja → komórki "głodują" → katabolizm tłuszczu/białka → chudnięcie przy apetycie.
Objawy
- 3P: polidypsja, poliuria, polifagia + chudnięcie
- Zaćma (szybka, obustronna) – patognomoniczna
- Infekcje pęcherza, skóry, słabe gojenie
- Neuropatia (chód na piętach)
- Ketoacydoza (DKA) – stan zagrożenia życia: wymioty, aceton z pyska, duszność, koma
Leczenie (dożywotnie)
- Insulina: Caninsulin/Vetsulin (porcine lente), ProZinc (protamine zinc), glargina (Lantus), detemir (Levemir). 2× dziennie po posiłku. Dawka indywidualna – krzywe glikemiczne.
- Dieta: wysokobłonnikowa, złożone węglowodany, stały skład i godziny (RC Diabetic, Hill's w/d, Purina DM lub domowa przepisana).
- Monitorowanie domowe: glukometr weterynaryjny (AlphaTrak 2) – kropka z uchu/padka. Log glikemii.
- Kontrole: fruktozamina, morfologia, biochemia, mocz – co 1–3 mc.
Profilaktyka obu chorób (wspólna!)
- Waga w normie (BCS 4–5/9).
- Dieta niskotłuszczowa, wysokobłonnikowa, bez resztek stołowych.
- Regularny ruch.
- Unikanie leków predysponujących (jeśli możliwe).
- Wczesne wykrywanie: roczne badania krwi (lipaza Spec cPL, glukoza, fructozamina) u ras narażonych i seniorów.
Podsumowanie
Trzustka to cichy organ – jak się zgłosi, to gwałtownie. Ostra pancreatitis = nagły stan zagrożenia życia. Cukrzyca = codzienna dyscyplina. Obie choroby lubią otyłość i tłuste jedzenie. Prewencja to najtańsze leczenie.