Eutanazja (gre. "dobra śmierć") – minimalne cierpienie. Weterynarze mają wiele leków. Często używają sedatywnych przed lek uśmierzającym, ale sedatywne mogą opóźnić działanie.
Kryteria wyboru leku
Czas do utraty przytomności, niezawodność, wpływ na obserwujących. Metoda dostosowana do gatunku, wieku, konieczności sekcji. Nieodwracalna, bezpieczna dla personelu. Śmierć przez: zakłócenie aktywności mózgu, niedotlenienie, hamowanie neuronów funkcji życiowych. Utrata przytomności przed utratą kontroli mięśni – bezbolesne.
Barbiturany
Szybkie, tanie, minimalny dyskomfort. Wymagają kadrzu i dostępu do żyły (zwierzę zimmobilizowane). Psy, koty, małe zwierzęta, konie. Pentobarbital: bezprzytomność + zatrzymanie serca. Spokojna śmierć. Można łączyć z chloralem hydratem (duże zwierzęta). Hamuje ośrodek oddechowy. 3 drogi: dożylna, wewnątrdsercowa (tylko nieprzytomne), wbrzuszna (do 15 min u psa/kota). T-61 – 3 leki. Trykain metanosulfonan – płazy/ryby.
Narkozy inhalacyjne
Wiele gazów, kilka preferowanych. Eter: wolny, drażniący, łatwopalny. Metoksyfluran: wolny, drażni, akceptowalny u gryzoni. Izofłuran: ostry zapach, opór, więcej leku. Desfluran: najbardziej rozpuszczalny, najbardziej drażniący. Halotan: preferowany, szybki. Enfluran: jak halotan, ale ryzyko padaczek. Sewofluran: słabszy. Małe zwierzęty w komorze gazowej. Tlenek węgla po utracie przytomności. CO2, azot, argon. Azotek azotu (N2O) tylko z innymi. Narkoza ogólna + KCl – łatwiejszy dostęp, mniej toksyczne resztki. Uwaga: niektóre gazy (N2O) mogą być nadużywane przez ludzi, ryzyko skutków ubocznych u ludzi.
Duże zwierzęta
Kateteryzacja (duże dawki). Suomulose (sekobarbital + cynochocaina) lub Tributame (embutramid, chlorochina, lidokaina) – mniejsza objętość, szybsze. Bezprzytomność i zatrzymanie serca oddzielnie.
Powody eutanazji
Humanitarne: cierpienie, wiek, terminalna choroba. Zagrożenie: wścieklica, agresja. Kontrowersyjne: brak miejsca w domu/schronisku, brak adopcji, choroba leczona ale za droga.