Zwyrodnienie dysków międzykręgowych (Intervertebral Disc Disease – IVDD) to postępujące rozkładanie się dysków (jąder gałkowatych wysuszają, pierścienie włókniste pękają) → ucisk na rdzeń kręgowy / nerwy. Ból, paraza, niekontrola moczu. Stan nieodwracalny, ale można zwolnić postęp i łagodzić objawy.
Wiek i rasy predysponowane
- Wiek: 3–7 lat (rozpoczęcie), potem postępuje.
- Rasy chondrodystroficzne (długie grzbiety, krótkie nogi): jamnik, basset, pekińczyk, shih tzu, cocker, buldog francuski, buldog angielski, korgi, pekińczyk – typ Hansen I (gwałtowne wywypadnięcie jądra, sering szczeniaki/mlode psy).
- Duże, ciężkie rasy: dog, bernardyn, doberman, rotweiler, owczarek niemiecki – typ Hansen II (stopniowe wychylanie, psy starsze).
Dziedziczność
Silny komponent genetyczny (rasy chondrodystroficzne) + budowa ciała. Hodowla: badanie MRI/RTG rodziców, unikanie parowania psów z historią IVDD.
Objawy (zależne od lokalizacji: szyja, grzbiet, krzyż)
- Leniwość, unikanie ruchu, skakania, schodów.
- Sztywny chód, kark ugięty, plecy wygięte (kyphoza).
- Ból przy dotyku (palpacja grzbietu/karku).
- Jęczenie, drżenie, brak apetytu.
- Paraza tylnych kończyn (ataksja, paraza), przeciąganie łap (knuckling).
- Niekontrola moczu/stolca.
- Pełna paraza (tetraplegia/paraplegia) – stan nagły.
Leczenie i opieka
Konserwatywne (stade 1–2: ból, lekkie deficyty neurologiczne)
-
Ścisły odpoczynek (cage rest) 4–6 tygodni: klatka / mały boks, pies leży, nie skacze, nie chodzi po schodach, nie wskakuje na meble. Kluczowe!
- Przeciwbólowe: NLPZ (meloksykam, karprofen) + gabapentyna/pregabalina (ból neuropatyczny) + opioidy (tramadol, buprenorfina) – weterynarz dobiera.
- Miorelaksantyje (metokarbamol).
- Fizjoterapia (po ostrym stadniu): laser, magnetyka, hydroterapia, masaż, ćwiczenia propriorecepcyjne.
- Akupunktura – dowody na skuteczność w łagodzeniu bólu i regeneracji nerwów.
Chirurgiczne (stade 3–5: paraza, głębokie deficyty, brak bólu głębokiego)
Hemilaminectomia, fenestracja, ventral slot (kark). Cel: dekompresja rdzenia. Im szybciej (w 24–48 h od parazy) – lepsza prognoza. Rehabilitacja pooperacyjna kluczowa.
Profilaktyka dla właścicieli ras ryzykownych
- Rampy na meble/auto (brak skoków).
- Smaty antyślizgowe na podłogach.
- Utrzymanie chudej sylwetki (każdy kg = obciążenie kręgosłupa).
- Smoczyk, nie obroża (ciśnienie na kark).
- Regularne, umiarkowane ruchy (spacery, pływanie).
- Suplementy: glukozamina, chondroityna, MSM, kolagen, hyaluronan, omega-3.
Wczesna diagnoza + ścisły odpoczynek = szansa na uniknięcie operacji.