W treningu psów wykorzystuje się dwie teorie uczenia: kondycjonowanie operantowe i klasyczne. Stosuje się je zamiennie lub osobno – od podstawowej czystości po skomplikowane zadania (prowadzenie niewidomego, poszukiwanie po trzęsieniu ziemi). Prawidłowe zastosowanie obu metod zmienia szczeniaka w dobrze wychowanego towarzysza.
Kondycjonowanie operantowe
Wynalazł B.F. Skinner w latach 50. Doświadczenia na szczurach: wciskanie dźwigni za nagrodę. Nazwał to uczeniem operantowym. Teoria: zachowanie zmienia się przez wzmocnienie pożądanego i negatywną konsekwencję dla niepożądanego.
Kondycjonowanie operantowe w treningu psów
Wszystkie organizmy reagują na bodziec, a otrzymana reakcja ukierunkowuje przyszłe odpowiedzi (teoria Bodziec-Reakcja). Cokolwiek nagradza zachowanie – je wzmocni. Np. pies dostaje nagrodę za „siedź” (bodziec) – akt siedzenia wzmocniony nagrodą (reakcja) – częściej będzie siadał na komendę.
Szeroko stosowane – proste, skuteczne. Nawet dziecko może dać smaczek za „siedź”. Negatywne wzmocnienie (kara) już nieakceptowalne – uważane za okrucieństwo. Badania: psy uczą się tak samo skutecznie z pozytywnym wzmocnieniem; obroże elektryczne, bijenie niepotrzebne.
Kondycjonowanie klasyczne
Rozwinął Iwan Pawłow na początku XX w. Psy ślinyły przy dzwonku do obiadu, bo skojarzyli dzwonek z jedzeniem. Teoria: nauka skojarzenia niezwiązanych bodźców z nagrodą/kara. Po skojarzeniu bodziec staje się warunkowym.
Kondycjonowanie klasyczne w treningu psów
Częste w zaawansowanych trikach/umiejętnościach. Prowadzący psy niepewnowidzące uczą reagować na bodźce środowiskowe – np. znak „wstęp wzbroniony” na przejściu – przez siadanie, by opiekun wiedział, by stanąć. Znak normalnie bez znaczenia (bodziec nienauczony), ale trening tworzy skojarzenie: znak = siedzenie. Siedzenie staje się reakcją warunkową. Tak klasyczne kondycjonowanie uczy psy reagować na bodźce by wykonywać prace: wykrywanie narkotyków, ratowanie tonących.