Trening klikerem to potoczna nazwa metody nauczania zwierząt przy użyciu małego urządzenia zwanego klikerem. Opierająca się na teoriach wzmocnienia pozytywnego, zwierzęta szybko uczą się kojarzyć daną czynność najpierw z dźwiękiem klikera, a potem z nagrodą. Psycholodzy wiedzą, że wszyscy organizmy żywe są znacznie bardziej skłonne do powtarzania zachowania, jeśli prowadzi do wyniku, z którego korzystają i który im się podoba. Używając klikerów, trenerzy potrafią pomóc zwierzęciu zrozumieć, że konkretne działania prowadzą do pozytywnych skutków.
Uwarunkowanie
Uwarunkowanie operacyjne występuje, gdy zwierzę celowo wykonuje czynność lub serię czynności, by osiągnąć konkretny wynik, co dowiodły eksperymenty Iwana Pawłowa z psami. Np. pies rodziny podchodzi do ciebie i siada, czekając, aż zauważysz jego „dobre” zachowanie. Jeśli nie zauważysz czynu, pies przechodzi do „daj łapkę”, oferując łapę i drapąc nogę, co zazwyczaj przyciąga uwagę. Przez uwarunkowanie operacyjne nauczył się, że ta sekwencja zdarzeń wielokrotnie prowadzi do nagrody. Pies mógł też nauczyć się mentalnie łączyć zachowanie, obiekt, miejsce lub osobę z danym wynikiem. Im więcej razy zdarzenie i wynik występują w sekwencji, tym silniejszy związek. Np. pies może się ekscytować, widząc smycz w Twojej ręce. To dlatego, że wiele razy, gdy trzymałeś smycz, pies poszedł na spacer. To nazywa się uwarunkowaniem klasycznym i oznacza automatyczną reakcję, a nie wybrane zachowanie. Trening klikerem zaczyna się jako uwarunkowanie klasyczne, gdy pies szybko uczy się kojarzyć klik z nagrodą. Potem staje się uwarunkowaniem operacyjnym, gdy pies zaczyna celowo powtarzać czynność, by zdobyć kolejną nagrodę.
Kliker
Kliker emituje unikalny dźwięk (klik) w dokładnej chwili, gdy trenowane zwierzę wykonuje pożądaną czynność. Działa, w części, bo to jedyny moment, gdy ten dźwięk jest słyszany. W przeciwieństwie do głosu trenera, słyszanego w różnych okolicznościach, klik brzmi tylko gdy nagroda jest w drodze. I bo nie ma opóźnienia między zachowaniem a klikiem, skojarzenie między nimi tworzy się znacznie szybciej niż przy tradycyjnych metodach.
Metoda
Trenerzy używają klikera do wskazania preferowanego zachowania w chwili wystąpienia, a potem natychmiast dostarczają smakołyk lub nagrodę. W ciągu kilku kliknięć zwierzę zacznie łączyć dźwięk urządzenia treningowego z pozytywnym doświadczeniem bycia nagradzanym. Ważne, by trzymać smakołyki z dala od oczu, aż do momentu kliknięcia, inaczej smakołyki mogą stać się przyciągaczem, a nie nagrodą. Musisz też trzymać urządzenie treningowe ukryte. To dźwięk ma ich zainteresować, nie przedmiot go emitujący. Jeśli wykonane poprawnie, po kilku lekcjach zwierzę w treningu zrozumie, to jego zachowanie powoduje klik i prowadzi do nagrody. W tym momencie można dodać komendę werbalną, a ostatecznie kliker można zastąpić werbalnymi instrukcjami. Nagroda nadal jest dawana, dając wzmocnienie pozytywne i zachęcając do powtórzenia.
Korzyści
Ostatnie badania pokazują, że używanie klikera do treningu zwierząt może znacząco skrócić czas opanowania dowolnej komendy, według strony Canine Concepts. To dlatego, że kliker pozwala trenerowi reagować bez opóźnienia na zwierzę, zamiast tracić czas na werbalną pochwałę i potem nagrodę. Zapewnia metodę precyzyjnej komunikacji, pozwalając zwierzęciu zrozumieć, jakie zachowanie jest pożądane. Dodatkowo, kliker daje trenerowi metodę skutecznego nauczania bez konieczności negatywnych konsekwencji, kar lub przymusu.
Nieporozumienia
Wielu ludzi myśli, że zwierzę wytrenowane klikerem nigdy nie wykona pożądanej czynności bez klikania i nie może być trenowane do ćwiczeń, które wynoszą je z zasięgu słuchu. Kliker jest używany tylko w fazie nabierania zachowania, według trenerki Stacy Braslau-Schneck z Wag 'N Train. Nie służy do utrwalania nabytego zachowania, gdy już zostało nauczone. Jeśli pracujesz na treningu na odległość, zwierzę przyzwyczajone do klikera chętnie zaakceptuje inny podobny instrument z dźwiękiem noszącym się dalej – np. gwizdek. Pomysł, że klikery nie mogą być używane w głośnym środowisku lub przy innych trenerach, to też powszechne nieporozumienie. Zwierzęta szybko uczą się skupiać na dźwięku, który przynosi nagrodę, ignorując hałasy rozpraszające.