Ponad 300 lat temu plemiona Alaski używały psów i san do transportu ludzi i ładunków. Samoloty, motosanie i quady zastąpiły sany w przewozie. Gdy kultura san z psami zaczęła znikać, organizowano roczne wyścigi Iditarod, by zachować kulturę i historyczny szlak między Nome a Seward.
Sany z psami
Sany różnią się rozmiarem, konstrukcją i zastosowaniem. W 1700 r. ludzie w cieśninie Beringa adaptowali swoje drewniane kajaki z futrami, dodając narozniki na śnieg. Te wczesne sany ciągnęły zazwyczaj 3 psy między obozami rybackimi/łowczymi a wioskami. Drewno wciąż popularne, choć budowniczy próbują aluminium i włóknana. Sany mają długość 1,8–4,3 m, przydatne do ciężkich ładunków. Niezależnie od materiału i rozmiaru, muszą być mocne i elastyczne, by muszer mógł sterować.
Ciężkie ładunki
W czasach transportu ładunków sany mogły przewozić setki kg – nawet ponad 450 kg – wioska do wioski. Psy sanowe zbudowane do ciągnięcia dużych ładunków – normalne, by 34-kgowy pies ciągnął 45–68 kg na początku XX w. Wtedy muszerzy biegali/narciarzyli obok obciążonych san, wsiadając na nie tylko przy wyścigach lub szybkich pocztach. Psy w Iditarod mogą przewozić kilka set kg oprócz mushera. Muszerzy Anna i Kristy Berington z Seeing Double Dog Sled Racing mówią, że ich obciążone sany ważą ok. 80 kg. Zespoły psów sanowych mogą przewozić imponujące ładunki – 200+ psów może ruszać autobus.
Zbudowani do san
Na pozór wydaje się, że większy pies = większy ładunek, ale nie zawsze. Musher Joe Runyan cytował 19-kgowego psa ciągnięcego 360+ kg (w tym mushera). Psy sanowe: 16–32+ kg. Zespół powinien być zbalansowany – podobny rozmiar i chód, by ruszał sprawnie. Pies setki mil na nogach – potrzebne dobre stopy, twarde poduszki, palce nie rozłożyste. Prawidłowa waga kluczowa – lekko nadwaga = problemy na trasie, skłonność do kontuzji. Pies sanowy potrzebuje podszewki izolującej od zimna i nadszewki chroniącej przed lodem/śniegiem.
Opieka nad psami sanowymi
Ciągnięcie dużych ładunków wymaga energii i wytrzymałości – wysokiej jakości dieta kluczowa. Twój pies może stać na 800 kcal/dzień, pies sanowy do 10 000 kcal/dzień przy ciągnięciu. Wysokie zapotrzebowanie = dieta bogata w białko i tłuszcz. Drobne urazy stóp to najczęstsza choroba – musher trzyma buty do ochrony stóp. Choć brzmi surowo, wyścigowy pies sanowy poddany intensywnej opiece weterynaryjnej: EKG, badania krwi, regularne badania – by potwierdzić zdolność do pracy i biegania.