Wstęp
Biała choroba mięśniowa (White Muscle Disease, Nutritional Muscular Dystrophy) – niedobór wit. E, selenu lub obu. Przy urodzeniu: Congenital Muscular Dystrophy; później: Enzootic Muscular Dystrophy. Występuje u wszystkich zwierząt gospodarskich, zwłaszcza cieląt, jagniąt, koźląt, polek. Objawy: sztywność, słabość, leżenie. Diagnoza: podwyższone enzymy mięśniowe (CK, AST), niskie wit. E i selen w diecie/tkankach/krwi, degeneracja mięśni. Mięśnie blade przy sekcji.
Częstość wystąpienia
Kiedyś powszechna; teraz rzadkie u noworodków bydła – merced wzrostem szczepień i lepszych pasz. W pierwszych 10 dniach dawkowanie wit. E i selenu profilaktycznie. Podejrzenie choroby -> zazwyczaj znalezienie niedoborów odżywczych.
Biochemia rozwoju
Czynniki sprowokowujące: nienasycone kwasy tłuszczowe w diecie, nietypowy wysiłek, szybki wzrost. Wit. E i selen chronią błony komórkowe przed wolnymi rodnikami (peroksydacja lipidów). Wit. E zmniejsza tworzenie hydroperoksydów, niszczy rodniki intra/poza komórkowymi. Selen – esencjalny element glutatynowy peroxydazy (enzym chroniący błony i organella wewnątrzkomórkowo). Niskie wit. E/selen -> uszkodzenie błon, nadmiar wapnia -> uszkodzenie mitochondriów (elektrownia komórki) -> śmierć komórki/nekroza segmentalna.
Historia Enzootic Muscular Dystrophy
1953 r. Blaxter i Sharman (North of Scotland College of Agriculture): dystrofia mięśniowa ssących cieląt bydła mięsnego powszechna. 15–25% ferm, incydencja na farmie do 90%. Podobna do eksperymentalnego niedoboru wit. E i toksyczności tranu z wątroby dorsza. Zazwyczaj cielęta rodzone wiosną w oborze, matki od jesieni, zima niska w alfa-tokoferolu (wit. E). Tran z wątroby dorsza – standardowe leczenie.
Przypadek Congenital Muscular Dystrophy
Abutarbush i Radostits (Western College of Veterinary Medicine, Saskatchewan) opisali 13-godzinną cielęciem Aberdeen Angus: leżenie, brak ruchu. Podwyższony CK, niskie wit. E/selen -> podejrzenie CMD. Biopsja mięśnia (potwierdzenie) nie wykonana. Prawdopodobnie słabość mięśni języka uniemożliwiła ssanie. Dalsze komplikacje: brak białka i immunoglobulin z kolostrum. Leczenie: płyny, wit. E, selen – pozytywny wynik. 2003 r.: przypadki CMD bardzo rzadkie.
Leczenie i profilaktyka
Wczesne przypadki: iniekcje wit. E i selenu. Weterynarz konieczny – wysoki selen toksyczny. Badania: selen we krwi pełnej, alfa-tokoferol w osoczu. Niedobory -> niepłodność, kruchość erytrocytów (utlenianie). Profilaktyka: suplementacja wit. E i selenu dam w ciąży, lub strategiczne dawkowanie ustne/parenteralne dam lub młodych na pastwisku.