Taksonomia
Rodzina Bovidae (antylopy, bizony…). Podrodzina Bovinae – 4 grupy, w tym Bovini = bydła (wół, krowy, bawołowie itp.). Nazwa od łac. bovinus (krowa). Często domestykowane: mięso, mleko, skóry.
Cechy wyróżniające
- Kopytka rozwarstwione.
- Rogi u jednej lub obu płci: niegaląździiste, zrostnięte z czaszką, rdzeń kościany + keratyna, nie zrzucane.
- Jednokopytne (unguligrade) – chodzą na końcu palca (kopyte).
- Żołądek 4-komorowy – maksymalne wyciąganie wartości odżywczej z roślin.
Pochodzenie i ewolucja
- Bovidae wyewoluowały w Afryce, szybko dywergowały.
- Bovinae prawdopodobnie z azjatyckiej grupy Bovidae. Najstarsze skamieniałości: 18,5 mln lat.
- Chłodniejszy klimat → większe, cięższe ciała vs inne podrodziny.
- Rozprzestrzenienie do Ameryki Północnej w pleistocenie (most Beringia).
- Domestykacja bydła w Azji ~7000 lat temu.
Przykładowe bydła na świecie
- Bizon amerykański (Zachodnie USA) – mniejszy od europejskiego, podobny wygląd.
- Anoa (Indonezja, lasy deszczowe) – małe, przypominające krowę.
- Bawół afrykański i wodny – masywne, płaskie rogi. Wodny mniejszy, zdомаstykowany.
- Jak – szerstne, Himalaje.
- Krowy domowe – światem, wiele rozmiarów/kolorów.
Zastosowanie bydła
- Prawie wszystkie gatunki dają mleko do spożycia. USDA: USA >9 mln krów mlecznych.
- Mięso bydła – większość krajów (poza hinduistycznymi regionami Indii).
- Skóry → skórzane (buty, płaszcze, tapicerka).
- Produkty uboczne: medycyna, opony, smary.
Wniosek: Bydła – fundament gospodarki rolniczej i przemysłu na świecie.