Zależy to od gatunku. Łosoś czerwony (sockeye) dojrzewa w około 5–7 lat, królewski (Chinook) w 4–7, kołczugowaty (coho) w 2–4, różowy (pink) ok. 3 lata, a keta (chum) w 5–8 lat. Termin zależy od temperatury wody, pokarmu i drapieżników.
Dojrzałość płciowa łososi pacyficznych (Oncorhynchus) – semelparność (jednorazowa tarła, śmierć)
Wszystkie 5 gatunków łososi pacyficznych umierają po tarle. Czas do dojrzałości to czas spędzony w morzu (po zrybie – smolcie).
| Gatunek (polski / angielski / łacina) | Typowy wiek dojrzałości (lata w morzu + 1 r. w rzece) | Szczegóły |
|---|---|---|
| Łosoś różowy / Pink / Oncorhynchus gorbuscha | 2 lata (1+1) – najkrótszy cykl | Zawsze 2-letni cykl. Populacje parzyste i nieparzyste lat nie się krzyżują. Najmniejszy łosoś pacyficzny. |
| Łosoś kołczugowaty / Coho / Oncorhynchus kisutch | 3 lata (1+2) (rzadko 2 lub 4) | 1 rok w rzece, 2 w morzu. "Jacki" (samce dojrzewające po 1 r. w morzu) występują często. |
| Łosoś keta / Chum / Oncorhynchus keta | 3–5 lat (1+2 do 4) (zakres 2–7) | Duża zmienność. Często 4 lata. Tarła późna (zima). |
| Łosoś czerwony / Sockeye / Oncorhynchus nerka | 4–6 lat (1–2 w rzece/jeziorze + 2–4 w morzu) | Unikalny: młode (smolty) często tarłają w jeziorach, a nie w rzekach. 1–2 lata w słodkiej wodzie. |
| Łosoś królewski / Chinook / Oncorhynchus tshawytscha | 3–7 lat (1 w rzece + 2–6 w morzu) | Największy, najdłużej w morzu. "Jacki" (1 rok morze) częste. Niektóre populacje "spring run" dłużej w rzece przed tarłą. |
Łosoś atlantycki (Salmo salar) – iteroparność (może tarłać wielokrotnie)
- Dojrzałość: Zazwyczaj **4–7 lat** (1–3 lata w rzece jako parr/smolt + 1–4 lata w morzu).
- Powrótne tarło (kelt): Po tarle część samic (kelty) zsuwa się do morza, regeneruje się i wraca tarłać ponownie (rzadko 2–3 razy). To unikalne wśród łososi.
- Grilsze: Samce wracające po 1 roku morza (małe, 2–3 kg).
- MSW (Multi-Sea-Winter): 2+ lata w morzu – duże osobniki (10–30+ kg).
Czynniki wpływające na wiek dojrzałości
- Temperatura wody: Cieplejsze wody = szybszy metabolizm, szybszy wzrost, wcześniejsza dojrzałość (ale mniejszy rozmiar). Zimniejsze wody = wolniejszy wzrost, późniejsza dojrzałość, większy rozmiar.
- Dostępność pokarmu w morzu: Bogate upwellingi (np. Alaska, Chile) = szybki wzrost, wcześniejsza dojrzałość. Ubogie wody = dłużej w morzu.
- Genetyka / Populacja: Lokalne populacje (stocki) mają specyficzne cechy życiowe (np. "spring run" vs "fall run" Chinook).
- Presja łowiecka / Drapieżnictwo: Selekcja na wcześniejszą dojrzałość (ryby tarłające wcześniej mają szansę przekazać geny przed złowieniem).
- Hodowla (zakłady smoltów): Przyspieszone wzrost (fotoperiod, temperatura, karmy) → smolty w 1 rok zamiast 2 → wcześniejsza dojrzałość, ale często mniejszy rozmiar i gorsza adaptacja.
Dlaczego to ma znaczenie?
- Zarządzanie zasobami: Limity wieku/wymiarowe chronią klasy wiekowe.
- Ewolucja strategii życiowej: Kompromis między ryzykiem śmierci w morzu a zyskiem rozmiaru/płodności.
- Klimat: Ocieplenie oceanów przesuwa terminy dojrzałości, zmienia rozmiary, zagraża populacjom zimnolubnym (sockeye).
Łosoś to mistrzowie adaptacji – ich "decyzja" kiedy wrócić tarłać to wynik miliony lat ewolucji i bieżącego stanu oceanu.