Roznoszą choroby, wywołują alergie, zanieczyszczają zapasy jedzenia – i przyznajmy, karaluchy dają nam kurczowe. Z ludzkiej perspektywy ich wady zdecydowanie przeważają. Na razie większość z nas może im poświęcić jedynie niechęciowe podziw dla niesamowitej zdolności przetrwania, ale najnowsze badania sugerują, że te owady mogą jeszcze zasłużyć na naszą wdzięczność.
Karaluch 101
Termin „karaluch” dotyczy ponad 4000 gatunków z rzędu Blattoidea, z których tylko kilka to pospolite szkodniki domowe. Większość preferuje ciepłe, wilgotne klimaty, ale łatwo się adaptują. Ich eklektyczny apetyt pozwala przetrwać na czymkolwiek – od skrobi po tkanki zwierzęce. Ich oczy są większe od żołądków: niszczą i zanieczyszczają znacznie więcej jedzenia, niż zjadają.
Dlaczego ich nienawidzimy
Poza obrzydzeniem, są realne powody zdrowotne. Karaluchy są brudne: przyciągają i rozprzestrzeniają patogeny, zanieczyszczają jedzenie z wielu źródeł, zostawiają duże ilości odchodów. Odchody to główny alergen wywołujący astmę. Zarażenie zapasów jedzenia powoduje zapalenie żołądka i inne dolegliwości. W porównaniu do innych szkodników domowych, karaluchy są wyjątkowo trudne do wyeliminowania.
Zalety karalucha
Paradoksalnie, trudność w ich wygubieniu wskazuje na ich największą zaletę. Są jednymi z najwytrzymalejszych i najstarszych gatunków na Ziemi – ok. 300 mln lat, przetrwały warunki, które zdominowały dinozaury. Wytrzymują promieniowanie do 16-krotności dawki śmiertelnej dla ludzi (choć w tym rankingu wyprzedza ich wiele innych owadów). Długowieczność (kilka miesięcy do prawie 3 lat) daje ewolucyjną przewagę.
Plemiona natura karalucha to wrota do przeszłości – żywy klucz do prymitywnych form życia. Większość gatunków nie są szkodnikami, a wręcz korzystnymi elementami ekosystemów (przypomina Towarzystwo Entomologów Amatorów). Niektóre są cenionymi zwierzakami u małej, ale entuzjastycznej grupy miłośników.
Na horyzoncie: apteka z mózgu karalucha
Powyższe zalety nie ucieszą właściciela domu walczącego z armią karaluchów w kuchni. Ale naukowcy z Uniwersytetu w Nottingham odkryli coś, czym możemy się wszyscy pochwalić: mózgi karaluchów zawierają antybiotyki walczące tak groźne choroby jak MRSA (odporny na leki stafilokok złoty) i E. coli. Trzeba poczekać na leki, ale ironia jest zachęcająca: szkodnik nienawidzony za roznoszenie chorób może dać broń przeciwko „superbakterii”.