Pająki tworzają trzy typy sieci: płaskie (blachy jedwabiu), kółkowe (kołowe z promieniami) i przestrzenne (duże zawieszone, nieokreślony kształt). Najczęstsza – sieć kółkowa, do łapania ofiar. Zastanawiasz się, jak tak mała istota buduje sieć na dużej odległości? Wymaga to szczęścia – pająk wykorzystuje wiatr, by nitka przyczepiła się od punktu A do B.
Jak pająki produkują jedwab
Pająki mają specjalne gruczoły jedwabne – wrzeciona (spinnerety) u podstawy brzucha. Każda produkuje jedwab do innego celu. Nauka zidentyfikowała 7 typów gruczołów, ale każdy pająk ma tylko część z nich. Nie wszystkie pająki robią sieci, ale wszystkie tką kokony jajowe, chroniąc jaja i młode.
Sieć na dużą odległość
Gdy pająk tka, polega na wietrze, by poniósło luźny koniec nitki. Gdy wiatr odniesie go, pająk kontynuuje tkanie, a z pewnym szczęściem nitka przyczepia się w dalecznym punkcie. Pająk idzie nitką, wzmienia ją drugą. Kontynuuje, aż baza jest wystarczająco mocna.
Budowa sieci
Gdy linia bazowa mocna, pająk puści w wiatr kolejną nitkę ze środka bazy. Gdy przyczepi – łączy ze środkiem, tworząc Y. To pierwsze trzy promienie. Następnie dołącza kolejne promienie – odległość między nimi musi pozwalać na łatwe przemieszczanie. Gdy promienie gotowe, pająk kładzie linie okrągłe (nielipne na początku). Potem lipne okrągłe – od obwodu do środka. Usuwa wcześniejsze nielipne – niepotrzebne.
Zazwyczaj pająki zjadają jedwab sieci rano, zostawiając linię bazową. Tkactwo kosztuje energię (jedwab = białko). Zjedzenie odzyskuje energię i recykling białka.
Inne zastosowania jedwabiu
Nie wszystkie pająki łapią ofiary sieciami. Pająki skaczące, ryśkie, krabowe – linie zabezpieczające (lifelines). Upadek z wysokości – linia ratuje, pająk wspina się z powrotem. Pająk z klapką (trapdoor) – sieć jako kryjówka i pułapka. Tkają tunel z zamkniętą klapką. Ofiara na nitce sygnałowej – pająk wyskakuje, łapie. Wszystkie pająki tką kokony z jedwabiu – ochrona jaj przed wilgocią, grzybami, cieplem, uszkodzeniami. Zazwyczaj pilnują, niektórze maskują i zostawiają. Jedwab jako transport: pająki wypuszczają nitki w wiatr, tką, aż wiatr uniesie pająka – balonowanie (ballooning). Przenoszą się do nowych lokalizacji. Mosty z jedwabiu na krótkie dystanse (między roślinami).