Termogeneza drżeniowa to produkcja ciała ciepła generowana przez nieuwolne skurcze mięśniowe podczas drżenia. Wszystkie ssaki i ptaki mają odruch drżenia, ale niewielu gadów potrafi generować ciepło drżeniem.
Definicja
Od greckich słów „therme” (ciepło) i „genesis” (powstanie) – termogeneza to produkcja ciepła. Termogeneza drżeniowa to zatem wytwarzanie ciepła przez drżenie.
Cel
Służy ogrzewaniu ciała, gdy staje się zbyt zimne. Drżenie zazwyczaj wyzwala chłodne otoczenie, ale „punkt ustawienia” temperatury wyzwalającej drżenie różni się między gatunkami i osobnikami.
Ssaki i ptaki
Choć wszystkie ssaki i ptaki potrafią drgnąć, by wyprodukować ciepło, termogeneza drżeniowa uważa się za mało efektywną metodę utrzymania stałej, ciepłej temperatury. Dlatego ssaki i ptaki korzystają z drżenia tylko jako ostateczności, gdy temperatura powietrza/wody jest zbyt niska, by polegać wyłącznie na innych ścieżkach metabolicznej produkcji ciepła.
Gady
Samice kilku gatunków dużych pytonów używają termogenezy drżeniowej do ogrzewania jaj podczas inkubacji. Po złożeniu jaj samica zgromadzi je i mocno się wiśnie, izolując od temperatury środowiska. Następnie drży, używającskoordynowanych skurczów mięśni, by podgrzać jaja powyżej temperatury otoczenia, gdy ta spada poniżej jej preferowanego progu.
Termogeneza bezdrżeniowa
Termogeneza bezdrżeniowa to produkcja ciepła metabolicznego bez drżenia, wywołana dietą i aktywnością mięśniową podczas ruchu. Jest główną ścieżką produkcji ciepła u ssaków i ptaków, bardziej efektywną niż drżeniowa. Drżenie używane tylko jako ostateczność, gdy zdolność do produkcji ciepła metabolicznego się wyczerpie. U gadów termogeneza bezdrżeniowa odgrywa mniejszą rolę, istotnie przyczynia się do ciepła tylko u największych gatunków (np. żółw skórzany).