Większość ptaków widzi i słyszy wyjątkowo dobrze. Podczas gdy Ty zapewniasz swojemu ptakowi wszystko, czego potrzebuje, ich wolno żyjące przodkowie potrzebowali mocnego wzroku do znajdowania jedzenia, partnerów i nawigacji, a słuch pozwalał im komunikować się i słyszeć nadchodzących drapieżników. Ptaki są też wrażliwe na bodźce dotykowe, ale większość gatunków nie ma silnego węchu ani smaku.
Nierównany wzrok
Naukowcy uważają, że ptaki mają najlepsze oczy i wzrok w całym królestwie zwierząt. Ptaki doskonale widzą kolory, co jest częścią powodu, dla którego wiele gatunków używa jaskrawych kolorów do przyciągania partnerów. Ptaki postrzegają różnice w odcieniach i barwach, które byłyby nieodróżnialne dla ludzi. Ponadto wiele ptaków potrafi widzieć światło ultrafioletowe. W 2001 roku badacze z Centrum Biologii Zachowania w Bristol, UK, opublikowali badanie w „Proceedings of the Royal Academy”, które badało postrzeganie ultrafioletu u popularnego gatunku domowego. Badanie udokumentowało, że samice pospolitych undulatów (Melopsittacus undulatus) były najbardziej przyciągane do samców, które odbijały wysoki procent światła ultrafioletowego.
Wzrok i dieta
W 2009 roku Ben Knott i in. udokumentowali, że stężenia karotenoidów były wyższe u złowróbek zebrowatych (Taeniopygia guttata) i rozel karmelickich (Platycercus elegans) żywionych pokarmem z dodatkiem karotenoidów niż w grupie kontrolnej. Publikując wyniki w „Proceedings of the Royal Academy”, Knott i jego współpracownicy sugerują, że te stężenia mocno wpływają na fizjologię wzroku tych ptaków. Ptaki mają karotenoidy w stożkach, co pozwala im widzieć kolory; jeśli ptaki mają niedobór tych olejów, ich postrzeganie kolorów prawdopodobnie ucierpi.
Rozwijany słuch
Fakt, że ptaki mocno polegają na słuchu, jest oczywisty z ich używania komunikacji wokalnej. Wielu z ich piosenek i wokalizacji czyni je popularnymi zwierzętami domowymi. Choć wiele ptaków to doskonali naśladowcy i mogą rozwinąć bogate słownictwo przekraczające 100 słów, ptaki mogą robić więcej niż tylko powtarzać dźwięki, które słyszą. W 2004 roku badacze Ralf Wanker, Yasuko Sugama i Sabine Prinage z Uniwersytetu w Hamburgu zbadali związek między wokalizacjami papużek okularowych (Forpus conspicillatus) a ich strukturą społeczną. Stwierdzili, że te ptaki kojarzą unikalny dźwięk z innymi osobnikami, w zasadzie „nadając im imiona”. Ptaki mają znacznie ostrejszy słuch niż ludzie: podczas gdy człowiek potrafi odróżnić dwa różne nuty grane z odstępem 1/20 sekundy, ptaki potrafią odróżnić nuty grane z odstępem 1/200 sekundy. Dodatkowo ptaki słyszą i przetwarzają nuty używając absolutnego słuchu, w przeciwieństwie do większości ludzi, którzy używają tylko słuchu względnego do słuchania i zapamiętywania dźwięków.
Uczenie i rozpoznawanie dźwiękiem
Piosenka to ważny element zachowania społecznego złowróbek zebrowatych. Choć samice nie śpiewają, każdy samiec złowróbki zebrowej ma swoją unikalną piosenkę. Konstruują je, łącząc dźwięki usłyszane w otoczeniu z fragmentami piosenek ojca i innych samców z rodziny. Złowróbki zebrowate rozpoznają się nawzajem po piosenkach, używając tego jako metody odróżniania przyjaciół od intruzów.
Zakres słuchu ptaków
Choć ptaki potrafią rozróżniać wysokości dźwięków dokładniej niż ludzie, większość gatunków ma ograniczony zakres słuchu. Naukowcy ustalili, że kanarki (Serinus canaria domesticus) wykrywają dźwięki od 250 hertz do 10 kiloherców. Dla porównania, ludzie słyszą znacznie szerszy zakres: większość dorosłych wykrywa dźwięki od 20 hertz do 20 kiloherców. Gołębie (Columbia livia) nie słyszą wysokich częstotliwości tak dobrze jak ludzie, ale potrafią postrzegać dźwięki niskie jak 0,5 hertza – zakres nazywany infradźwiękiem.