Koty wolnożyjące narażone są na choroby rzadkie u kotów domowych. Wędrówki do lasów, kontakty z dziczą – większe ryzyko. Choroby bakteryjne, wirusowe, grzybowe, pasożytnicze.
Ryzyka
Większość niezaszczepiona. Nieregularne jedzenie. Kotki nie sterylizowane – kolejne mioty wyczerpują organizm. Kontakty z chorymi kotami (powietrze, walki). W mieście: przemoc, samochody. W lesie: kuny, jeżowice – ryzyk raby.
Choroby
Raba – najgroźniejsza. Wirusy oddechowe – brak opieki. FIV (felina niedobór odporności) – brak walki z infekcjami. FeLV (leukemia) – przekazywana śliną, moczem, kałem. Panleukopenia – zaraza jelit, często śmiertelna. Zimne – zapalenie spojówek, obrzęk oka. Rany po walkach – infekcje.
Szczeniaki
Najbardziej wrażliwi. Matka niedożywiona – słabsza odporność, choroby przy urodzeniu. FIV przenoszone przy porodzie. Młodzi szybko stają się drapieżnikami, niekastrowani – zamykają cykl nowych pokoleń bez domu.
Kontakt z ludźmi
Opiekunowie muszą chronić się: bakterie, wirusy (ukąszenia, drapież, kal). Mycie rąk, ostrożność przy kuwetach, unikanie syczących/lękliwych kotów. Raba – ślina, kot po walce z dziczą może się lizać – ryzyko.
Zarządzanie populacją
Programy TNR (łapanie, testy, szczepienia, kastracja, wypuszczanie). Nie rozwiązały problemu całkowicie, ale zmniejszyły liczbę szczeniaków w wielu regionach.