Czym jest niewydolność serca (CHF)?
Stan, w którym serce nie pompuje krwi efektywnie. Nerki zatrzymują wodę i sód → obrzęki (zatorowość) w płucach (lewa komora), kończynach/brzuchu (prawa komora). Choroba postępująca, chroniczna, częsta u psów seniorów (> 8–10 r.ż.).
Przyczyny
- Zespół wady zatoki lewej (MMVD – Mitral Valve Disease) – 75–80% przypadków. Klapka dwudziurawia się nie domyka → regurgitacja → rozszerzenie lewej przedsionka/komory.
- Kardiomiopatia rozciągnięta (DCM) – powiększenie komór, osłabienie skurczliwości (Dobermany, Dogi, Boxery, Cocker Spaniele).
- Inne: wady wrodzone, robak serca, zapalenie trzustki, nadciśnienie płucne.
Objawy – od wczesnych do końcowych
| Faza | Objawy |
|---|---|
| Wczesna (kompensowana) | Apetyt w spadku, apatia, nadmierne hechelenie, lęk, utrata wagi, suchy kaszel (rano/nocą), męczliwość na spacerze. |
| Zaawansowana (dekonspensacja) | Kaszel mokry (piana), duszność (ortopnoe – pies siedzi, wyciąga szyję), sinica dziąseł/języka, osłabienie, obrzęki kończyn/brzuch (wskroplina), omdlenia (synkopa), aryтмie. |
Diagnostyka – standard złoty
- USG serca (echokardiografia) – pomiary komór, klapki, przepływ (Doppler), frakcja wyrzutu (FS, EF).
- RTG klatki piersiowej – wielkość serca (VHS), obrzęk płuc, wskroplina.
- EKG (Holter 24h) – aryтмie (częste u boxerów, dobermanów).
- Biomarkery: NT-proBNP – rośnie przy rozciąganiu miokardu (screening, monitoring).
- Morfologia, biochemia, ciśnienie tętnicze, mocz.
Leczenie – standardy ACVIM (Consensus Statement)
Cel: poprawa jakości życia, wydłużenie przeżycia, kontrola objawów.
- Pimobendan (Vetmedin) – inodilatator (wzmocnienie skurczu + rozszerzenie naczyń) – fundament leczenia MMVD i DCM. Dawka 0,25–0,3 mg/kg PO co 12 h.
- IECA (benazepryl, enalapryl, ramipril) – hamowanie RAAS, odciążenie serca. 0,25–0,5 mg/kg PO co 12–24 h.
- Diuretyki (furosemid) – usuwanie obrzęków. Dawka minimalna skuteczna (1–4 mg/kg PO/SC/IV co 12–24 h). Monitoruj nerkę i elektrolity!
- Spiroloakton (aldakton) – diuretyk oszczędzający potas, antagonista aldosteronu – dodatek do furosemidu.
- Dytyazem / atenolol / sotalol – przy fibryllacji przedsionków, tachycardii.
- Dieta kardiologiczna – niskosodowa, bogata tauryną, L-karnityną, Omega-3, antyoksydantami.
Opieka domowa i monitoring
- Liczenie częstotliwości oddechów w spoczynku (SRR – Sleeping Respiratory Rate) – norm < 30/min. > 30 = ostrzeżenie, > 40 = pilna wizyta.
- Wagowanie co tydzień (gwałtowny przyrost = woda).
- Unikaj stresu, upału, wysiłku.
- Regularne kontrole u kardiologa (3–6 m-cy).
Prognoza
MMVD stadia B2/C (z objawami): średnie przeżycie 9–12 miesięcy z leczeniem. DCM: 6–12 m-cy. Wczesne wdrożenie pimobendanu (stadium B2 – przed objawami) wydłuża bezobjawowe życie o ~15 miesięcy (badanie EPIC).