Psy i rak – podobieństwa do ludzi
Psy chorują na wiele tych samych nowotworów co ludzie. Niektóre mają podstawę genetyczną, inne wynikają ze wspólnego środowiska i karcinogenów. Pies nie powie, że mu boli – właściciel musi obserwować i reagować na pierwsze sygnały.
Najczęstsze typy nowotworów
1. Hemangiosarkom (krwiak naczyniów krwionośnych)
- Niewyleczalny, rozwijający się cicho, bez bólu.
- Rasy narażone: golden retriever, owczarek niemiecki, pies wodny portugalski, skye terrier, inne rasy czyste.
- Diagnoza zazwyczaj w stadium końcowym (pęknięcie guza → krwawienie do brzucha).
- Leczenie: chirurgia + chemoterapia. Przeżycie 6 mies. <50%.
2. Limfoma
- Częstsza u psów niż u ludzi. Każdy wiek, każda rasa.
- Objawy: powiększone węzły chłonne (szyja, barki, kolana) lub głębokie (kasa, brzuch – duszność, biegunki, ból).
- Leczenie: prednizon + chemoterapia (protokół CHOP). Remisja 12–18 m-cy, możliwe wielokrotne. Formy agresywne – oporne.
3. Melanoma (rak skóry)
- Rasy narażone: gordon setter, schnauzer (standard/mini), doberman, scottish terrier – genetyczny uwarunkowany.
- Melanomy we włosach – zazwyczaj łagodne.
- Melanomy w jamie ustnej, pod paznokciami – złośliwe, wcześnie rozrzutowe, niewyleczalne.
- Radioterapia przedłuża życie, nie wylecza rozrzuconych komórek.
4. Osteosarkom (rak kości)
- Główne kości kończyn, czasem czaszkę, kręgosłup, żeberka.
- Rasy gigantyczne: deerhound, great dane, rottweiler, pyrinejski, chart, mastif.
- Szybkie tempo, wczesne przerzuty (płuća).
- Leczenie: amputacja/ratowanie kończyny + agresywna chemoterapia. Przeżycie: 1 r. ~50%, 2 r. <30%, 3 r. <10%.
5. Nowotwory miękkotkanowe (Soft Tissue Sarcomas)
- Rzadko dają przerzuty, ale mają głębokie korzenie.
- Chirurgia z marginesem zdrowej tkanki – klucz.
- Stopień 1 (całkowite usunięcie) – bez dalszego leczenia.
- Stopień 2–3 – chemioterapia ± radioterapia (przy ryzyku recydywy).
Co robić, gdy znajdziesz guzek?
- Nie panikuj – większość guzków to guzki tłuszczowe/nabothowe.
- Umów się na wizytę u weterynarza – biopsja (igłowa lub cięciwa) da diagnozę.
- Określenie typu, stopnia (grading) i stadium (staging) decyduje o terapii.
- Onkologia weterynaryjna oferuje coraz więcej: chirurgia, chemoterapia, radioterapia, immunoterapia.
Profilaktyka i wczesne wykrywanie
- Regularne apalpacja (raz w miesiącu) – sprawdzaj skórę, węzły chłonne, piersi, brzuch.
- Roczne badania krwi, USG brzucha u psów starszych/ras narażonych.
- Unikaj karcinogenów (dym tytoniowy, pestycydy, nadmiarowe promieniowanie UV).
- Kastracja/sterylizacja w odpowiednim wieku zmienia ryzyko niektórych nowotworów – porozmawiaj z weterynarzem.