Mechanizm
Aspiracja = wdychanie treści żołądkowej (wymioty, kwas solny) do dróg oddechowych. Kwas + bakterie + cząsteczki jedzenia → gwałtowny stan zapalny płuc (pneumonia aspiracyjna). Stan zagrożenia życia.
Przyczyny
- Wymioty przy zaburzeniach przełyku (megaezofagus, hernia przełykowa, achalazja)
- Znieczulenie ogólne (ryzyko aspiracji – stąd post operacyjny)
- Uraz głowy, drgawki, stan po udarze
- Nawracające wymioty (np. zapalenie trzustki, zażalenie)
- Wady rozwojowe (szczelina podniebienia u szczeniaków)
Objawy (gwałtowne lub stopniowe)
- Duszność, wysiłkowy oddech, otwarte pyszczki
- Gorączka (często wysoka >40°C)
- Silny kaszel (mokry, produktywny)
- Apatia, anoreksja, błękitne śluzówki (cyjanoza)
- Szybkie cięcie, ortopnoa (leżenie z wyciągniętą szyją)
Diagnostyka
- Auskultacja (trzeszczoty, szumy)
- RTG klatki piersiowej (zatorowość, wylewy, konsolidacje – typowo dołki płucne)
- Gazometria krwi (hipoksemia)
- Płyn z płuc (BAL – bronchoalveolar lavage) – cytologia, kultura.
Leczenie (szpitalne!)
- Tlenoterapia (klatka tlenowa, kanuła nosowa, maska)
- Antybiotyki szerokiego spektrum żylnie (amoksycylina/klavulanian + enrofoksacyna / metronidazol – pokrycie anaerobów z jelit)
- Infuzje płynowe, elektrolity, kwasowo-zasadowe
- Leki rozkurczowe (teofilina, aminofilina) – ostrożnie
- Kaszlołtyczne / mukolityki (ambroksol, acetylcysteina – nebulizacja)
- Odwodnienie śródmiąższowe (furosemid) TYLKO przy obrzęku płucnym kardiogennego – tutaj ostrożnie!
Profilaktyka
- Psy z megaezofagusem: karmienie w pozycji pionowej (krzesło Bailey), gęsta konsystencja, małe porcje.
- Przed znieczuleniem: post 12 h, premedykacja antyemetyczna (maropitant).
- Szybka reakcja na wymioty – nie pozwalaj psu zjeść wymioty.
Prognoza
Zależy od szybkości interwencji, rozmiaru uszkodzenia, chorób współistniejących. Wczesne leczenie = szansa na wyzdrowienie. Opóźnienie = śmiertelność wysoka.