Wymiana gazowa – ruch tlenu i dwutlenku węgla – dzieje się w oddychaniu, obejmującym wdech i wydech. Oto przebieg:
1. Wdech (wdywanie)
Powietrze wpada przez nos lub usta, przechodzi przez gardło i krtanię do trąpie. Trąpa rozgałęzia się na oskrzela prowadzące do płuc, gdzie dzieli się na mniejsze oskrzelki. Kończą one się pęcherzykami płucnymi (pęcherzykami płucnymi) – głównym miejscem wymiany gazowej.
2. Dyfuzja gazów w płucach
Pęcherzyki dają dużą powierzchnię do dyfuzji. Tlen z wdychanego powietrza przenika przez cienkie ścianki pęcherzyków do otaczających naczyńków, dwutlenek węgla – produkt przemiany materii – przechodzi z krwi do pęcherzyków. Zasynaczony tlenem krew jest transportowana do tkanek.
3. Dyfuzja gazów w tkankach
W naczynkach tkankowych proces odwraca się: tlen dyfunduje do komórek do produkcji energii, a dwutlenek węgla z oddychania komórkowego wchłania się do krwiobiegu.
4. Wydech (wydychanie)
Przepona i mięśnie międzyżebrowe się rozluźniają, zmniejszając objętość jamy piersiowej. Płuca się zagina, wypychając bogaty w CO₂ powietrze przez trąpie na zewnątrz.
Ten ciągły cykl zapewnia komórkom stały dopływ tlenu i wydalanie CO₂, utrzymując życiowe funkcje.