Kolika to ból gazowy w jamie brzusznej. U koni ten ból waha się od bardzo łagodnego do tak silnego, że powoduje śmierć. Problem, który sprawia, że kolika jest tak niebezpieczna, to to, że konie nie mogą wymiotować ani wyrzucać wiatrów, by ulżyć ciśnieniu, więc gryzą w boki, kopają i wałęsać się. To wałęsanie jest przyczyną tylu zgonów związanych z koliką. Podczas wałęsania jelita przesuwają się w jamie brzusznej i mogą się skręcić, powodując śmiertelne zatkania. Istnieje kilka typów koliki i różne kroki, jakie właściciele koni mogą podjąć, by ją zapobiec.
Kolika i układ trawienny konia
Główny narząd związany z koliką to jelita. Cały układ trawienny bierze udział w rozwoju objawów w zależności od typu lub przyczyny. Najczęstszy typ (wedle Animal Herb Company) to kolika skurczowa, podobna do skurczów u ludzi. Kolika piaskowa to inny częsty typ, związana z jedzeniem z ziemi piaskowej.
Przyczyny
Oprócz jedzenia ziemi z dużą zawartością piasku, wiele innych przyczyn: nagła zmiana temperatury powietrza (kolika zimowa), nagła zmiana pokarmu (zawroty żołądka, kolika skurczowa), kribing i wciąganie wiatru (nawyki nerwowe nudnych/stresowanych koni) -> gazy -> kolika. Pleśniawa pasza lub mokra wiosenna trawa (wyższy cukier) -> niepokój żołądka, skurcze. Jedzenie przed ciężkim treningiem lub jedzenie/picie dużej ilości zimnej wody, gdy koń wciąż gorący po treningu – duże czynniki ryzyka.
Objawy koliki
Koń daje wiele znaków koliki. Kopie w ziemię, wydaje się niezręczny. Wczesna faza: chodzi, się rusza. Postępowanie: patrzy na boki, gryzie i kopie w boki. Faza końcowa: pocenie, kopanie, szerokie oczy, gorączka lub anormalnie niska temperatura, ciężkie oddychanie, siadanie jak pies, kładzenie i wstawanie wielokrotnie. Wałęsanie przy najcięższych stadiach. Użyj stetoskopu i posłuchaj brzucha. Przy kolice nie ma dźwięków jelitowych. Właściciele powinni nasłuchiwać boków tuż przed stawami skokowymi (punkt, gdzie biodro spotyka brzuch), by przyzwyczaić się do zdrowych dźwięków. Wymaga to jednak doświadczenia.
Leczenie
Gdy właściciel zauważy objawy, pierwszym krokiem jest zadzwonienie do weterynarza. Poki weterynarz jedzie, przyłóż linę do uzdy i prowadź konia. Unikaj zatrzymywania, bo koń od razu padnie, by wałęsać się. Wałęsanie niebezpieczne, a silnie zdenerwowanego konia trudno podnieść. Im więcej go poprowadzisz, tym większa szansa, że dyskomfort ustąpi. Gdy weterynarz przyjedzie, zazwyczaj "wtryskuje konia" (intubacja żołądkowa) – duży gumowy rurek w przełyk do żołądka. Wlewa cieplą wodę i olej mineralny, by wypłukać układ i ruszyć jelita. Ekstremalna kolika, której nie da się usunąć płynami i prowadzeniem, może wymagać operacji. To dotyczy impakcji lub torzji (skręconych jelit grubych). W takich przypadkach czas jest kluczowy. Śmierć następuje szybko przy całkowitej impakcji lub torzji. Konia trzeba przewieźć do najbliższego szpitala konnego. Podczas operacji usuwa impakcję i ewentualnie odskręca jelita.
Profilaktyka
Unikaj pasz bogatych w cukry lub zbyt bogatych w białko. Trzymaj konie z dala od wczesnowiosennych pastwisk, dbaj, by siano i zboże były wolne od pleśni. Nie karm przed treningiem, wychładzaj konia całkowicie przed wodą/pokarmem. W regionach z dużą zawartością piasku w glebie unikaj karmienia z ziemi – używaj wiader, karmników, karmników naziemnych. Konie na pastwiskach piaskowych powinny nosić kaganki pasiennie, by nie jedły trawy z ziemi i nie połykały dużo piasku.