Ryby bezczęstne (Agnatha) to ryby pozbawione szczęk, płetów parzystych i kręgosłupa. Najstarsze ryby – istnieją 500+ mln lat. Do nich należą: jętrzenie (hagfish), minogi (lampreys), wymarłe ostracodermy.
Jętrzenie (hagfish)
Węże podobne, miękka, śliska skóra. Pojedyncze nozdrze, pysk otoczony 4 parami wąsów. Padlinożercy – jedzą umierające ryby/zwierzęta.
Minogi (lampreys)
Też wężykowate, ale bardziej spalone, ssakowate usta. Pasożyty – przyczepiają się do ryb, kroją skórę zębami, ssą krew.
Ostracodermy
Wymarła grupa (ordowik-dewon). Pancerne płyty, różne kształty ciała. Przodkowie nowoczesnych ryb z szczękami.
Ryby bezczęstne – ważny element ekosystemu: łańcuch pokarmowy, utilizacja padliny, pokarm dla ludzi.