Jaszczurki rogate (Horned Lizards) – kolorowe, kolczaste, zagrożone
Nazywane rogatymi żabami/ropami. Oficjalnie: jaszczurki rogate. Sztuka Anasazi, Mimbres, Navajo, Zuni, Hopi – istnieją w Ameryce Północnej tysiącleciami. Meksyk – południowa Kanada. 12-14 gatunków (zależnie od źródła), 8 w USA.
Spadek liczebności
Mimo obrony (kamuflaż, spłaszczanie, nadmuchiwanie, strzelanie krwią z gruczołów przy oczach – do 90 cm, toksyczne dla psowatych), liczba drastycznie spadła końca XX/XXI w. Przyczyny: utrata siedlisk (urbanizacja), utrata pożywienia (mrówki). Drapieżniki: jastrzębie, kuropatwy, większe jaszczurki, węże, wiewiórki.
Gatunki w Teksasie
Trzy gatunki. Teksaski rogatolik – kiedyś cały stan, teraz tylko zachód. Najdłuższe rogi. Samce do 12,7 cm, samice nieco większe. Rogatolik zaokrąglonyogonowy – zachodni Teksas, wygląd kamienia. Rzadki: krótkiorogi – wyżyny Trans-Pecos. Symbol stanu (1992), maskotka Texas Christian University.
Inne południowo-zachodnie
Nowy Meksyk, Arizona, Kalifornia. Królewski rogatolik (Arizona) – do 17,8 cm, korona 10 rogów – największy. Też południowo-zachodni Nowy Meksyk. Kalifornia: wybrzeżny i płaskooki – gwałtowny spadek liczebności.
Pacyfik Północny
Tylko dwa: karłowy krótkiorogi i pustynny rogatolik. Karłowy: 5 cm, wyżyny N. Kalifornia – granica kanadyjska. Pustynny: tupe mordki, suchy Oregon/Idaho.