Gdybyś znalazł się w teleturnieju „Va banque” i hasło brzmiałoby „Wszędzie”, duże jest prawdopodobieństwo, że pytanie brzmiałoby jak tytuł tego artykułu. Pajęczaki to jedne z najbardziej przystosowawczych stworzeń natury, co nadaje wiarygodność ich niesprawiedliwej reputacji jednych z najstraszniejszych, popełniających przestępstwa stworów na Ziemi. Jednak pajęczaki są często niezrozumiane, a ich nawyki wynikają nie z pragnienia nas przerażać, lecz z konieczności przetrwania w często nieprzyjaznych warunkach.
Rozpowszechnienie geograficzne
Na Ziemi istnieją zaledwie trzy miejsca, gdzie można mieć pewność, że nie spotka się pajęczaka. Nie żyją one na szczytach najwyższych gór, gdzie panują zamarzające klimaty nieprzystające pajęczakom. Z podobnych powodów nie znajdziemy ich na żadnym z biegunów Ziemi – temperatury i wieczny śnieg tworzą złe środowisko dla aracnidów. Ostatnim miejscem są oceany – choć pajęczaki osiedliły plaże, budując sieci i domy w skałach i dryfach. Reszta planety to strefa pajęczaków.
Rodzaje
Wszystkie pajęczaki to aracnidy i wszystkie są mięsożerne – jedzą wyłącznie mięso. Poza tymi dwoma cechami istnieje jednak wiele różnic między gatunkami zamieszkującymi planetę. Różnią się one miejscem życia, sposobem tkania sieci (lub brakiem jej) oraz szkodliwością dla ludzi. Przyjrzyjmy się kilku najbardziej znanych gatunkom.
Czarna wdowa. Ten groźny aracnid jest unikalny dla Ameryki. Istnieje cztery gatunki czarnej wdowy, z których każdy zamieszkuje własny fragment Ameryki Północnej. Dzięki przypadkowemu transportowi czarna wdowa zaczęła pojawiać się poza krajem, w szczególności w Szwecji. Jest jadowita, a niektórzy badacze twierdzą, że jej toksyczność przewyższa toksyczność kobry. Ze względu na mały rozmiar ugryzienia rzadko są śmiertelne, jednak ze względu na dużą liczbę ugryzień rocznie, czarna wdowa odpowiada za więcej ludzkich ofiar śmiertelnych niż jakikolwiek inny pajęczak.
Brązowy ronin (brązowy ponurek). Ten pajęczak również pochodzi ze Stanów Zjednoczonych, preferując cieplejsze, południowe regiony. Został jednak zaobserwowany aż na północy Illinoisa i na zachodzie w Nevadzie. Wielka część jego temperamentu wskazuje nazwa – jest ponury i unika towarzystwa ludzi. Ugryzienia są rzadkie, ale jad może sprawiać poważne problemy, czasem prowadząc do martwicy tkanki wokół miejsca ugryzienia.
Tarantula. To jeden z bardziej kosmopolitycznych pajęczaków, występujący w Ameryce Północnej i Południowej, Afryce, Azji i Australii. Choć wielu uczy się, że tarantula nie jest jadowita, to nieprawda. Ugryzienie tarantuli prawie nigdy nie jest śmiertelne i porównywane jest do użąlenia osy. Podobnie jak w przypadku osy, jednak, pewne białka mieszają się z jadem, wywołując toksyczną reakcję u osób uczulonych na te białka. Dlatego żadne ugryzienie tarantuli nie powinno pozostać bez konsultacji lekarskiej.
Nieporozumienia
Jednym z najczęstszych mitów jest przekonanie, że niektóre pajęczaki są jadowite, a inne nie. To nieprawda. Wszystkie, z wyjątkiem minimalnego odsetka rodzin pajęczaków, potrafią produkować jad. Kwestią jest to, czy ten jad jest szkodliwy dla ludzi. Innym mitem jest to, że pajęczaki są agresywne i celowo atakują. Nic bardziej mylnego – w niemal każdej sytuacji pajęczak zrobi wszystko, by uniknąć kontaktu z człowiekiem lub postrzeganym zagrożeniem.
Znaczenie kulturowe
Pajęczaki przez całą zapisaną historię były wyznawane za zło przez różne kultury. Często traktowano je jako symbol cierpliwości ze względu na ich sposób polowania. Częściej jednak służyły jako symbol złośliwości, grając na ich jadowitej reputacji i powszechnym odrazie, jaki ludzie czują wobec nich.
Korzyści
Pajęczaki przynoszą ludzkości wiele korzyści. Choć jedzenie ich może nie być priorytetem, tarantule są popularnym przekąską w niektórych krajach, w tym w Kambodży. Oprócz tego pajęczaki dają ogromne korzyści uprawom i ogrodom, polując na te same owady, które inaczej niszczyłyby plony. Pajęczaki mogą nie być przyjemne w pobliżu, ale są znacznie mniej groźne dla człowieka i środowiska niż chemiczne środki ochrony roślin. Przeprowadzono również istotne badania nad jadem pajęczaków w leczeniu chorób, takich jak choroba Alzheimera.