Australopithecus, ozn. „małpa południowa”, to rodzaj wymarłych hominidów żyjących w Afryce ok. 4,2–1 mln lat temu. Nazwa nawiązuje do Afryki Południowej, gdzie znaleziono pierwsze skamieniałości.
Zna się kilka gatunków, uważa się je za przodków rodzaju Homo. Najsłynniejszy to Australopithecus afarensis, znany z skamieniałości „Lucji”, wiekiem ok. 3,2 mln lat, odkrytej w 1974 r.
Główne cechy:
- Chodzenie dwunóż: poruszały się na dwóch nogach.
- Małe rozmiary mózgu w porównaniu do późniejszych hominidów, choć większe niż u innych małp.
- Prognatyczna budowa twarzy, górna szczęka wystająca przed dolną.
- Duże zęby, zwłaszcza zęby tłuste przystosowane do pożywienia roślinniego.
Australopithecus uważa się za ważne ogniwo łączące nowoczesnego człowieka ze wspólnym przodkiem ludzi i małp.