Wścieklizna – statystyka i znaczenie
~120 tys. zwierząt testowanych rocznie w USA, ~6% pozytywnych (CDC). Podejrzenie ugryzienia przez chore zwierzę → pilna wizyta u weterynarza + diagnoza.
Przenoszenie
Wirus Rhabdoviridae w ślinie → ugryzienie. Tylko ssaki. Rezerwuary: skunksy, nietoperze, lisy, kojoty. Koty = najczęstsze zwierzęta domowe chore (AVMA) – brak szczepień!
Procedura pobierania materiału – WYMAGA EUTANAZJI!
- Potrzebne tkanki z min. 2 miejsc mózgu (rdzeń przedłużony + mały mózg)
- Wirus podróżą od ugryzienia do OUN
- Objawy: ataksja, agresja, paraliż żuchwy/gardła, piana
- Wet pobiera próbki w klinice LUB wysyła całą głowę do lab. sanepidu
- Lab. weterynaryjne też mogą badać (zależy od stanu i typu testu)
Rodzaje testów
- dFA (direct fluorescent antibody) – standard: fluorescencyjne antyciała wiązają się z białkiem wirusa. Zielone punkty w komórkach mózgu pod mikroskopem.
- Mikroskop elektronowy: kuliste wiriony w górnych częściach komórek mózgu/rdzenia, cząstki RNA w jądrach.
- Histopatologia: barwienie tkanki – encefalomyelitis, zarażanie pojedynczych nerwów, zgrzeby wokół naczyń. Ciała Negri – specyficzne dla wścieklizny.
- Immunohistochemia: tkanka ustalona formaliną, antyciała + enzymy.
- Amplifikacja (mała ilość wirusa): uprawa w komórkach myszy/chodźca, replikacja RNA → potwierdzenie w ślinie/skórze.
Historia
- Koniec XIX w.: Pasteura szczepionki → patologia wirusa
- 1903: Dr. Negri – ciała włącznikowe (Negri bodies) – diagnoza mikroskopem (główna metoda do XX w.)
- XX w.: test dFA – obecny standard
Regulacje (USA)
APHIS (USDA) reguluje zestawy testowe (dFA), standaryzuje, wymaga raportowania pozytywnych wyników do CVB (Center for Veterinary Biologics).