Pierwsze zapisane psy ratunkowe
Pierwszy zapis o psach poszukiwawczo-ratunkowych pochodzi z przełomu XI wieku, gdy św. Bernard z Menthon założył klasztor i hospicjum, by pomagać podróżnym przez niebezpieczny przełęcz w Alpach między Włochami i Szwajcarią. Hodował tam rasę mastifopodobną, dzisiaj znaną jako bernardyn. Psy doskonale znły kierunki i miały doskonały węch. Często wysyłano je bez przewodników w drużynach 2-3, by szukać zgubionych podróżników. Jeden pies kopał się przez śnieg do osoby i kładł na niej, by ogrzać, podczas gdy drugi biegnął z powrotem do klasztoru, by zaalarmować ludzi. Przez kolejne dwa stulecia bernardyny uratowały tysiące podróżników w pobliżu przełęczy.
Czasy wojny
Praca bernardynów położyła fundamenty poszukiwawczo-ratunkowego, które nie pojawia się w wiarygodnych dokumentach historycznych aż do początku XX wieku, podczas I wojny światowej. Przez pierwszy raz psy trenowano specjalnie do wykrywania zapachu żywych ludzi zakopanych w gruzach lub osamowitych na polu bitwy. Po zakończeniu walki przewodnicy Czerwonego Krzyża wprowadzali psy na pole bitwy, by pies węchał zapach rannych. W tym czasie armia szwajcarska zaczęła hodować psy – z rasy owczarek alsatyjski, nie bernardyn – do wykrywania osób złapanych w lawinach.
Katastrofy
W końcu XX wieku rola psów poszukiwawczo-ratunkowych rozszerzyła się na prawie wszystkie typy katastrof naturalnych. Przewodnicy używali różnych ras: labradorów, golden retrieverów, owczarków niemieckich, by szukać rannych na całym globie. W USA psy pomagały znaleźć ofiary huraganów, bombowań, trzęsień ziemi. Wedle American Kennel Club, ok. 300 psów pracowało na miejscu po ataku na World Trade Center w 2001 r.
Zaginieni ludzie
Oprócz katastrof naturalnych i ludzkich, psy poszukiwawczo-ratunkowe pomagają znaleźć zaginionych ludzi. Szukają ofiar i sprawców w podejrzanych porwaniach i morderstwach, a także potencjalnych ofiar topiących się, które mogą wciąż żyć, trzymając się gałązek w rzece lub nad brzegami jezior. Te psy też pomagają zlokalizować zgubione dzieci – np. te, które zbłądziły w lesie, oraz zgubionych chorych na Alzheimer.
Trening
Zespoły poszukiwawczo-ratunkowe przeobraziły się w zorganizowane kluby i grupy, większość wolontariacka. Przechodzą rygorystyczny trening, pracując min. 2 razy w tygodniu przez rok przed certyfikatem. Oprócz treningu psów na ludzkie zapachy, trenerzy muszą uczyć się nawigacji w terenie (lasy) i przeszukiwania siatkowego wraz z innymi zespołami w strefach katastrof.