Choć udomowiony, najlepszy przyjaciel człowieka to wciąż zwierzę – może nie tak daleko od dziczych instynktów przetrwania. Nawet najłagodniejszy, najbardziej miłujący pies może stać się bestialny w odpowiednich okolicznościach. Psy biegające w grupach (stadatach) częściej okazują agresję niż pojedyncze psy – zdaniem Michaela D. Breeda, profesora zachowań zwierząt na University of Colorado.
Psy dzicze (feralne)
Prawdziwie feralne (dzicze) psy żyją całe życie bez ingerencji ludzkiej czy socjalizacji. To potomkowie dawnych psów domowych, które zdziczeły jako błądzące. Wielu tworzy grupy rodzinne (stada) jak wilki – polują i zabijają razem, by przetrwać. Drapieżnictwo psów feralnych i domowych w stadatach różni się celowo, metodą i wynikiem. Psy feralne to sprawny drapieżnicy z celem – efektywnie zabijają i zjadają ofiary. Drapieżnictwo stad domowych przypomina złośliwą zabawę. Liczne ofiary są rannych/zabitych chaotycznie, a mało lub nic nie jest zjedzone.
Mentalność stada
Pies „wciąż widzi rzeczy oczami swojej dziedziny” (Basic Dog Training Online). Przodkowanie wilcze, zwłaszcza mentalność stada, nasila się przy wielu psach, czasem nawet przy jednym innym psie. Zjednoczona siła, siła, ekscytacja i pewność siebie stada transformują indywidualne psy. Bonnie Beaver, profesor Texas A&M, ekspert od zachowań stad, mówi: gdy mentalność stada przejmuje kontrolę, „robią wariackie rzeczy, których nie zrobiliby” w normalnych warunkach.
Napęd polowy (prey drive)
Indywidualnie wiele psów hamuje napęd polowy – z nieświadomości, braku pewności czy ingerencji ludzkiej (badanie Borchelt et al. 1983 „Attacks by Packs of Dogs Involving Predation On Human Beings”, Public Health Reports). W stadatach psy nie tylko doświadczają podwyższonego napędu polowego (przodkowie wilcze), ale mniej go hamują. Z trzech typów napędów paliących agresję – polowy, stadny, obronny – napęd polowy jest najgroźniejszy (Dummies.com). Jako jednostka psy bardziej skłonne do podążania, gonić, poddawać i zabić. Nawet stada małych psów (pojedynczo <12 kg) zabiły ludzi (badanie Borchelt).
Katalizator
Choć stada mają potencjał agresji, rzeczywiste zachowanie agresywne zwykle wymaga katalizatora – czegoś niezwykłego. Badanie Borchelt: gdy okoliczności sprzyjały, nieprzyglądane grupy normalnie nadzorowanych psów domowych zaatakowały ludzi, którzy zapanikowali i uciekli. W jednym przypadku psy szukały/goniły ofiarę, zobaczyły dwóch chłopców uciekających w strachu. Ominęły tego, który upadł, zaatakowały tego wciąż uciekającego – ucieczka i walka eskalowały polowanie i atak. W dwóch innych przypadkach dzieci próbowały przejść obok domów nieprzyglądanych psów – terytorialne stada zaatakowały, by chronić swoje terytorium.
Historia
Historia poszczególnych psów i całego stada może dać wgląd w ataki agresywne. Mimo to, precyzyjne przewidywanie przed wystąpieniem jest trudne. Badanie Borchelt: „Przeszła historia interakcji społecznych psów z ludźmi w różnych okolicznościach prawdopodobnie adekwatnie przewiduje, czy psy skłonne są do ugryzienia. Ale czy zwierzę może zaangażować się w powtarzający się, nieustanny atak prowadzący do śmierci ofiary – trudniej ustalić”.
Czynniki utrwalające
Wielu czynników napędza ciężkie ataki: wielkość, liczba, stan odżywienia psów; wcześniejsze agresywne spotkania z ludźmi; wiek, wielkość, zdrowie, zachowanie ofiar; brak innych ludzi w pobliżu. Stada, jak rodziny ludzkie, mają zmienną dynamikę kształtowaną genetyką i środowiskiem.