Zasada działania – frakcjonowanie pęnne
Ocean naturalnie usuwa związki organiczne: fala na plaży = pęna z odchodami. W akwarium pęnnik robi to samo – usuwa rozpuszczone substancje organiczne (DOC) ZANIM zamienią się w toksyczne NH₃, NO₂, fenole.
Mechanizm
- DOC mają część hydrofilową (lubi wodę) i hydrofobiczną (unikają wody).
- Hydrofobowe części strążą na powierzchni (surfaktanty).
- Pompujemy powietrze – bąbelki chwycą surfaktany, unoszą je do góry.
- W drodze bąbelki zbierają inne związki. Tworzą się pěna – zbierana do kubka i usuwana.
- Woda oczyszczona wraca do akwarium (często przez sump).
Historia
Odkryte w oczyszczalniach ścieków (pěna = zanieczyszczenia). W akwarystyce morskiej od lat 70.
Typy pęnników
| Typ | Zasada | Zastosowanie |
|---|---|---|
| Co-current (współprądowy) | Prosty, kamień powietrzny na dnie, woda swobodnie przepływa | Małe akwaria (<150 L), proste |
| Counter-current (przeciwprądowy) | Woda pompowana z góry w dół, przeciw bąbelkom – dłuższy czas kontaktu | Wisieńce (HOB) lub sump, średnie/duże |
| Venturi (z zaworem Mazzei) | Woda pod ciśnieniem + powietrze = pęna przy wlocie, wir w komorze | Wydajne, popularne |
| ETS / Downdraft (wieżowy) | Woda przez biobale (kulki) → pęna na dole, chylnik oddziela pęnę | Nowoczesne, duże systemy |
Dobór wielkości
- < 150 L: co-current wystarczy.
- Reakcyjna komora min. 10×15 cm (20 gal).
- > 400 L: komory do 60 cm wysokości, 15 cm średnicy.
- Domowe konstrukcje – dowolne wymiary.