Ryby donne posiadają wyspecjalizowane usta, dostosowane do znajdowania i zjada pokarmu na dnie zbiorników wodnych.
Płaskie lub skierowane w dół usta: Wiele gatunków ma usta skierowane ku dół, co pozwala im przesiewać osad i kopac w podłożu w poszukiwaniu zakopanego pokarmu.
Wystawialne usta: Niektóre mogą wystawiać usta do przodu, by dotknąć pokarmu nieco poza zasięgiem lub głębiej w osadzie.
Szerokie roszczepy szczęk: Pozwalają wchłonąć duże ilości osadu i odsiewać jadalne części, często z zastosowaniem szczecinopodobnych zębów do sitożenia podłoża.
Wąsy (bąbelki): Wąsopodobne narządy sensoryczne wokół ust pomagają wykrywać pokarm i nawigować w zamulonej lub słabo oświetlonej wodzie.
Układ zębów: Zęby różnią się w zależności od diety – od drobnych ostrych do drapania glonów po płaskie żwire do drążenia skorupiaków.
Usta przypominające ssawki: Niektóre gatunki, np. ryby przyczepne, używają ust ssąco-podobnych do przyssawania się do powierzchni i zjadania drobnych organizmów.
Podsumowując, te adaptacje pozwalają rybom donnym efektywnie gromadzić i przetwarzać pokarm, pomagając jednocześnie utrzymać równowagę ekosystemu.