Podział ryb na trzy główne grupy opiera się na dwóch fundamentalnych cechach:
1. Budowa szkieletu
- Agnatha (Bezczęstne): Szkielet chrzęstny (tylko chrzęstka, bez kości koścowej). Np. jastrzębie, ślinki.
- Chondrichthyes (Chrzęstnokostne): Szkielet chrzęstny (wzmocniony wapniem w niektórych miejscach, ale nie kością prawdziwą). Np. rekiny, rybice, chimery.
- Osteichthyes (Kostne): Szkielet kostny (ościany) – prawdziwa kość. Np. tuńczyk, łoś, karp, złota rybka, człowiek (tetrapody to wywodnici Osteichthyes).
2. Obecność szczęk
- Agnatha: BEZ SZCZEK. Usta okrągłe, ssące, z rogowatymi ząbkami/łuskami do drapania/przywierania.
- Chondrichthyes: POSIADAJĄ SZCZEKI. Zęby to zmodyfikowane łuski płytkowe (zastępowane ciągłego).
- Osteichthyes: POSIADAJĄ SZCZEKI. Zęby to osobne struktury (emal/dentyna), nie są łuskami. Wyróżniają się od chrzęstnokostnych budową zębów i płetwami miękkopromieniowymi (z wyjątkami).
Podsumowanie w tabeli
| Grupa | Szkielet | Szczęki | Przykłady |
|---|---|---|---|
| Agnatha | Chrzęstny | NIE | Jastrzębie, Ślinki |
| Chondrichthyes | Chrzęstny | TAK (zęby = łuski) | Rekiny, Rybice, Chimery |
| Osteichthyes | Kostny | TAK (zęby = kość) | Tuńczyk, Łoś, Karp, My (tetrapody) |
To dwa filary systematyki ryb. Inne cechy (pęcherzyk płynowy, typ łusek, rodzaj płetw) są wtórne.