Ryby (Pisces) to najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana grupa kręgowców. Oto cechy odróżniające je od płazów, gadów, ptaków i ssaków:
1. Styl życia wodny (Obowiązkowy)
- Skrzela do oddychania: Wyciągają tlen z wody. (Wyjątki: ryby płucne, niektóre kotłowate – dodatkowe płuca / przełyk).
- Spiroidalne ciało: Minimalizuje opór hydrodynamiczny.
- Płetwy do ruchu: Płetwy piersiowe, pławne, grzbietowe, analna, ogonowa – napęd, sterowanie, stabilizacja, hamowanie. Brak kończyn (kończyn przednich/tylnych).
2. Szkielet
- Kostny (Osteichthyes) LUB Chrzęstny (Chondrichthyes). Inne kręgowce mają wyłącznie szkielet kostny.
- Łuski (większość kostnych): Ochrona, hydrodynamika, mały udział w oddechu. Rekiny – łuski płytkowe. Płazy/gady/ptaki/ssaki – skóra/pióra/łuski rogowe/ sierść.
3. Roz mnożenie
- Większość: Nawadnienie zewnętrzne (tarło – jaja + mączka do wody). Brak opieki nad potomstwem (wyjątki: cichlidy, żyworodne, gąsienicowate).
- Jaja lub żyworodność. Brak jaj amniotycznych (jaja płazów/gadów/ptaków/ssaków mają pęcherzyki ochronne).
4. Układy sensoryczne unikalne
- Linia boczna (Lateral Line System): System kanalików z neuromastami (komórki włosowate) wykrywający wibracje, gradienty ciśnienia, ruch wody. "Szósty zmysł" – nawigacja, schooling, wykrywanie ofiar/drapieżników w mroku.
- Elektrocepcja (Ampullae Lorenzini): Rekiny, rybice, chimery, niektóre ryby kostne (węgorze, szprot) – wykrywanie słabych pól elektrycznych (bicie serca ofiary).
5. Układ krwionośny
- Obieg jednokrotny (Single Circulation): Serce dwukomorowe (1 przedsionek, 1 komora). Krew: Serce -> Płuczki -> Ciało -> Serce. Tlenowa krew idzie prosto z płuczek do ciała. U tetrapodów – podwójny (płucny + całowodny).
6. Termoregulacja
- Ektotermia (Poikilotermia): Temperatura ciała = temperatura wody. Brak wewnętrznego wytwarzania ciepła (wyjątki: tunny, makrele, rekiny mako/białe – regionalna endotermia mięśni pływania / mózgu).
7. Różnorodność gatunkowa
- Ponad 34 000 gatunków opisanych (połowa wszystkich kręgowców). Ogromna plastyczność fenotypowa.
Inne różnice
- Brak płuc (standardowo).
- Specjalizowane szczęki: Ogromna różnorodność (ssące, piaskowe, miotłaste, hakowate, triturujące) dopasowane do niszy troficznej.
Ryby to nie "uproszczone kręgowce" – to wysoce wyspecjalizowane, udane ewolucyjnie mistrzowie środowiska wodnego.