Nazwa nephryt (jade) obejmuje dwa różne minerały o podobnym wyglądzie i właściwościach, ale innym składzie chemicznym i strukturze:
Jadeit (Jadeite)
- Chemizm: Sodowo-aluminowy krzemian (NaAlSi₂O₆) – minerał z grupy piroksenów.
- Powstanie: Metamorfizm skał bogatych w aluminium (wysokie ciśnienie, niska temperatura – blueschist facies).
- Wygląd: Przezświtujący do nieprzezświtujący. Twardość Mohsa: 6,5–7.
- Kolory: Zieleń (imperialny jadeit – najcenniejszy), lawenda, czerwień, żółć, pomarańcz, brąz, biel, czern.
- Główne złoża: Mjanma (Birma) – 90% światowej produkcji, Gwatemala, Japonia, Kazachstan, USA (Kalifornia).
Nefryt (Nephrite)
- Chemizm: Wapniowo-magnezowo-żelazowy krzemian – minerał z grupy amfiboli (seria tremolit-aktynolit). Włókniasta struktura (interlocking fibers) → wyjątkowa sztywność.
- Powstanie: Metamorfizm skał magnesyjnych (dolomitów, serpentynitów) w strefach tektonicznych.
- Wygląd: Przezświtujący do nieprzezświtujący. Twardość Mohsa: 6–6,5 (miększy od jadeitu), ale trudniejszy do pęknięcia (toughness).
- Kolory: Zieleń (od bladkiej po ciemną, „spinach green”), żółć, biel (mutton fat), brąz, czerwień (rzadko).
- Główne złoża: Chiny (Xinjiang – historycznie), Kanada (British Columbia), Nowa Zelandia (pounamu – święty kamień Maori), Rosja, Polska (Góry Sowie – zielony nefryt), USA (Wyoming), Australia.
Wartość i zastosowanie
Jadeit jest zazwyczaj droższy (szczególnie imperialny – miliony $/karat). Nefryt jest bardziej dostępny, cenny w rzeźbie (sztywność). Oba cenne w biżuterii, sakralnych przedmiotach, inwestycjach. W Chinach „yu” (玉) oznacza oba – symbol cnoty, czystości, nieśmiertelności.