Warstwy skałne (straty) klasyfikuje się po składzie i sposobie powstawania. Geologia historyczna (stratygrafia) czyta z nich historię Ziemi.
Skały magmowe (Ignimbrity)
Powstają ze stłoczonego magmy lub lawy.
- Bazalt: Ciemny, drobnoziarnisty, wulkaniczny – szybkie stygnięcie lawy na powierzchni. Buduje płaskowyże, dna oceanów.
- Granit: Jasny, gruboziarnisty, intruzywny – wolne stygnięcie magmy w głębi. Rdzeń kontynentów.
- Riolit: Jasny, drobnoziarnisty, wulkaniczny – lawa ryolityczna (bardzo lepka, wybuchowa).
Skały osadowe (Sedimentary)
Z gromadzenia i diagenezy (spoiwa, kompresja) materiału detritycznego/chemicznego/organicznego.
- Piaskowiec: Ziarnista piasku zespiona spoiwem (kwarc, wapń, glina).
- Wapień: Głównie wapń (CaCO₃) od organizmów morskich (koralowie, mięczaki, foraminifery). Często z kopalnymi.
- Łupków: Drobnoziarnisty, z ilu i mułu skompresowanych. Pęka płasko. Często z kopalnymi.
- Węgiel kamienny/brązowy: Zmartwiczony materiał roślinnny (tor → węgiel) pod ciśnieniem i temperaturą.
Skały przemienione (Metamorphic)
Istniejące skały przekształcone wysoką temperaturą i ciśnieniem (bez stopienia).
- Marmur: Przekrzyształcony wapień. Krystaliczne, polerowalne.
- Świerz (Slate): Przekrzyształcony łupków. Pęka w płaskie płyty – dachy.
- Gnejs: Gruboziarnisty, pasmowy – z granitu lub piaskowca/wapienia. Rdzeń gór.
Każda warstwa to karta z dziejów Ziemi – paleoklimat, paleogeografia, ewolucja życia.