Nerka reguluje bilans płynów i elektrolitów oraz wydala produkty przemiany materii. Jej struktura ewoluowała u różnych grup kręgowców, by sprostać różnym wyzwaniom środowiskowym.
Anamnioty (ryby i płazy)
Nerki ryb regulują bilans soli i wody w środowisku wodnym, produkując duże ilości rozcieńczonego moczu. Nerki płazów są bardziej złożone i pomagają oszczędzać wodę podczas etapów życia lądowego.
Amnioty (gady, ptaki, ssaki)
Gady produkują skondensowany mocz i używają struktur kłoinowych do retencji wody w suchym środowisku. Ptaki mają wydajne nerki i gruczoły solne przy oczach do wydalania nadmiaru soli. Ssaki mają najbardziej złożone nerki, z barkiem, rdzeniem i miedniczką, pozwalającymi na precyzyjną regulację substancji.
Etapy rozwoju nerki
- Pronefros: Forma prymitywna we wczesnych embriach i dorosłych minogów.
- Mezonefros: W embriach wyższych kręgowców i dorosłych rybach i płazach; więcej cewiek i kłębowców niż pronefros.
- Metanefros: Ostateczna nerka gadów, ptaków i ssaków, z zaawansowanymi nefronami do selektywnej reabsorpcji i sekrecji.
Ewolucja nerki odzwierciedla zróżnicowane wymagania osmoregulacyjne siedlisk wodnych i lądowych.