Paracetamol (Tylenol, Panadol, Apap) – jeden z najczęstszych zatruć psów. Pies nie ma glucuronylotransferazy -> nie metabolizuje bezpiecznie -> toksyczny metabolizyt (NAPQI) niszczy wątrobę i erytrocyty (metemoglobinemia, Heinz bodies). Kotów jest jeszcze bardziej toksyczny.
Objawy (fazy)
- 0-12 h: wymioty, apatia, duszności, dziąsła brązowe (cyjanoza/metemoglobinemia).
- 12-24 h: obrzęk twarzy/kończyn, ataksja, drgawki, coma, śmierć.
- >24 h: niewydolność wątroby (ból brzucha, żółtaczka dziąseł/skóry/okoliczników, encefalopatia wątrobowa).
Leczenie (czas = życie)
- Wywołanie wymiotów (apomorfina) / płukanie żołądka (jeśli < 2 h).
- Węgiel aktywny (1-4 g/kg) – adsorbuje lek w jelitach.
- N-acetylo-cysteina (NAC) – antidotum, uzupełnia glutation, chroni wątrobę (IV/doustnie).
- Witamina C – przyspiesza eliminację.
- Cymetydyna (Tagamet) – hamuje CYP450, ogranicza tworzenie NAPQI.
- Kroplówki, elektrolity, tlenoterapia, transfuzja krwi (przy ciężkiej metemoglobinemii/anemii hemolitycznej).
- Monitoring: ALT, AST, ALP, bili, morfologia, metHb, koagulogram.
Profilaktyka
- Nigdy nie dawaj psu ludzkich leków bez weterynarza.
- Przechowuj leki w zamkniętych szafkach, poza zasięgiem.
- Nie wyrzucaj tabletek do kosza bez zabezpieczenia.
- Edukacja domowników i gości.
Paracetamol dla psa = ryzyko śmierci. Tylko weterynarz decyduje o lekach.